ویکی پاسخ - د کارن ونډې [ps]

داهل بيت ديني او علمي مرجعيت

2024-10-15T14:14:20Z

Rafiei:

{{سوال}}
د اهل بيت پر ديني او علمي مرجعيت باندي څه دليلونه شتون لري؟
{{پایان سوال}}

اهل بيت د رسول الله د احاديثو له مخې د مسلمانانو لپاره د ديني او علمي مرجع په توګه معرفي شوي دي. په نبوي احاديثو کي راغلي دي چې که څوک د قرآن تر څنګ د اهل بيت څخه لاوروي وکړي هيڅکله په بې لاری او ګمراه نشي.او همداراز اهل بیت د حضرت نوح (ع) د بېړۍ په توګه د ژغورنې لاره ګرځول شوی دی. رسول الله مبارک (ص) امام علی (ع) خپل د پوهي دروازه معرفي کړې ده. رسول الله مبارک علی (ع) د حق چورليز بللی دی.

==د ثقلين حديث==

په دې باره کي د ټولو حديثونو په سر کي د ثقلين حديث د پام وړ دی. دا حديث په ډېره پراخه توګه په حديثي او تفسيري کتابونو کي راغلۍ دی او ټوله په يوه خوله وايي چې اهل بيت د قرآن تر څنګ د رسول الله(ص) لخوا د خلګو د هدايت او لارښووني لپاره پرېښودل شوی دی. دا حديث په صحيح مسلم او نورو حديثي کتابونو لکه صحيح ابن خزيمه ، الجمع بين الصحيحين، سنن البيهقي، سنن الدارمي، مسند ابن شيبه، مشکات المصابيح، سنن ترمذي، نسائي، مسند ابن حنبل، سنن ابن ماجه، مستدرک الحاکم، کنزالعمال، معجم الاوسط، الکبيراوالصغير او همدا رنګه په ګڼ شمير تفسيري کتابونو کي لکه تفسير الکبير، الدر المنثور، روح المعاني ِ تفسير ابن کثير، المحرزالوجيز في تفسير الکتاب العزيز، تفسير البغوي، تفسير الثعالبي، البحر المحيط ، تفسير الثعلبي او نورو سلګونو کتابونو کي راغلۍ دی او پر هغه باندي ډېر ټينګ پام راګرځول شوی دی. دا حديث په دې کتابونو کي د زيد بن ارقم، زيد بن ثابت، ابو سعيد الخدري اود رسول الله(ص) د نورو اصحابو څخه را نقل شوی دی. د بېلګې په توګه د ځينو کتابونو څخه پء دې حديث باندي اشاره کوو.

===د ثقلين حديث په حديثي کتابونو کي===

۱. په صحيح مسلم کي دثقلين حديث داسي راغلۍ دی: رسول الله(ص) د مکې او مدينې په لاره په يوه سيمه کي چې د«خم» په نامه ياديږي وروسته د خدای د ستايني او دخلکو له موعظې څخه وفرمايل: «... اې خلکو! خاماخا زه يو بشر يم ژر دی چې زما د خدای رسول (ملک الموت) به راشي او زه به ستاسو له مينځه ولاړ شم نو دا دی زه ستاسو لپاره د دوو ارزښتناکو شيانو پرېښودونکۍ يم. له هغو دواړو څخه لومړنۍ شۍ د خدای کتاب دی چې په هغه کې هدايت او رڼا ده نو د خدای کتاب ونيسئ او په هغه پوري خپلې منګولې ټينګ کړئ او دوهم شی زما اهل بيت دی چې دخپل اهل بيت په باره کي تاسو ته سپارښتنه کوم ، تاسو ته سپارښتنه کوم، تاسوته سپارښتنه کوم».<ref>نيشابوري، مسلم بن حجاج، صحيح مسلم، بيروت، دار احياء التراث العربي ، ۴ ټوک، ۱۸۷۳مخ؛ صدوق، محمد بن علي ، الامالي، ۵۰۰ مخ ، مرکزالطباعه والنشر ، ۱ چاپ، ۱۴۱۷ق. .</ref>

۲ . د المستدرک په کتاب کي راغلۍ دی چې رسول الله(ص) و فرمايل: «يا ايهاالناس اني تارک فيکم امرين لن تضلوا ان اتبعتموهما و هما کتاب الله و اهل بيتي عترتي، اې خلکو زه په تاسو کي د دوو شيانو پرېښودونکۍ يم که چيري د هغو دواړو څخه متابعت وکړئ هيڅکله به بې لاری او ګمراه نشئ. هغه دوه شيان يو د خدای کتاب دی او بل ئې زما اهل بيت او عترت دی.»<ref>حاکم نيشابوري، محمد بن عبدالله، المستدرک علي الصحيحين، بيروت، دار الکتب العلميه ، اول، ۱۴۱۱ق، ۳ ټوک، ۱۱۸ مخ.</ref>

===د ثقلين حديث په تفسيري کتابونو کې===

د تفسير کبير، او الدرالمنثور او روح المعاني په نامتو تفسيري کتابونو کي راغلی دی چې رسول الله(ص) وفرمايل: (( اني تارک فيکم خليفتين(الثقلين) کتاب الله عزوجل حبل ممدود ما بين السماء و الارض و عترتي اهل بيتي و انهما لن يفترقا حتي يردا علي الحوض؛ زه په تاسو کي د دوو خليفګانو پرېښودونکۍ يم يو ئې د خدای عزوجل کتاب دی چې د آسمان او مځکې تر مينځ غزېدلۍ پړۍ دی او بل ئې زما عترت او اهل بيت دی او هغه دواړه هېڅکله يو دبل څخه نه جلا کيږي تر څو چې په حوض(جنت) کي پر ما وارد شي.» <ref>رازي شافعي،فخرالدين محمد بن عمر، التفسير الکبير(مفاتيح الغيب)، ۸/۱۴۲ بيروت ، دارالکتب العلميه، ۱ چاپ، ۱۴۲۱ق، ۸ ټوک، ۱۴۲مخ؛ جلال الدين سيوطي ، عبدالرحمن ، الدر المنثور، بيروت، دارالفکر۱۹۹۳م، ۲ ټوک، ۱۸۵مخ؛ الوسي ، شهاب الدين سيد محمود بغدادي ، روح المعاني ، بيروت، دار احياء التراث العربي ، ۴ ټوک، ۱۸ مخ.</ref>

او بيا په همدغه کتابونو کي راغلی دی چې رسول الله(ص) وويل: «اني تارک فيکم ما ان اخذتم( ان تمسکتم) به لن تضلوا بعدي امرين احدهما اکبر(اعظم) من اﻵخر، کتاب الله حبل ممدود ما بين السماء والارض ( من السماء الی الارض) و عترتي اهل بيتي و لن يفترقا حتي يردا علی الحوض؛ زه په تاسو کي د دوو شيانو پرېښودونکۍ يم که چيري هغه ونيسئ هېڅکله به زما څخه وروسته ګمراه نشئ چې په هغو دواړو کښې يو ئې له بل نه ستر دی . دخدای کتاب دی چې د آسمان څخه مځکي خوا ته غزېدلۍ پړۍ دی او زما عترت او اهل بيت دی . او هغه دواړه هېڅکله يو دبل څخه نه جلا کيږي تر څو چې د قيامت په ورځ پر ما باندي وارد شي.»<ref>رازي شافعي،فخرالدين محمد بن عمر، التفسير الکبير(مفاتيح الغيب)، ۸/۱۴۲ بيروت ، دارالکتب العلميه، ۱ چاپ، ۱۴۲۱ق، ۸ ټوک، ۱۴۲مخ؛ جلال الدين سيوطي ، عبدالرحمن ، الدر المنثور، بيروت، دارالفکر۱۹۹۳م، ۲ ټوک، ۱۸۵مخ؛ الوسي ، شهاب الدين سيد محمود بغدادي ، روح المعاني ، بيروت، دار احياء التراث العربي ، ۴ ټوک، ۱۸ مخ.</ref>

===د ثقلين حديث په ځينو نورو کتابونو کې===

په کڼ شمېر کتابونو کي راغلی دی چې رسول الله(ص) وفرمايل : «فانظروا کيف تخلفوني في الثقلين ؟ فقام رجل فقال يا رسول الله و ماالثقلان ؟ فقال رسول الله(ص) الاکبر کتاب الله سبب طرفه بيدالله و طرفه بايديکم فتمسکوا به ... والاصغر عترتي و انهما لن يفترقا حتي يردا علی الحوض... فلا تقدموهما و لا تقصروا عنهما فتهلکوا و لا تعلموهم فانهم اعلم منکم...؛ وګورئ د ثقلين سره به څرنګه چلند کوئ؟ يو سړۍ پورته شو او پوښتنه ئې وکړه يا رسول الله ثقلان څه شۍ دی؟ رسول الله(ص) وويل ستر يې د خدای کتاب دی چې يوه خوا ئې د خدای په لاس او بله خوا ئې ستاسو په لاس کي دی هغه په خپلو منګولو باندي ټينګ ونيسئ ... او کوچنۍ ئې زما عترت (اهل بيت) دی ... نو له هغوئ نه وړاندي مه ځئ او له هغوي څخه شاته پاته نشئ چې هلاک به شئ او هغوئ ته لوست ورنکړئ ځکه چې هغوي تر تاسو پوه دي.»<ref>طبراني ، سليمان بن احمد، المعجم الکبير ۵/۱۶۶ موصل، مکتبه الزهراء، ۱۴۰۴ق ، او متقي هندي، علاء الدين بن حسام الدين، کنزالعمال ۱/ ۱۰۷، ۹۵۷ حديث، بيروت، دار الکتب العلميه، اول، ۱۴۱۹ق ، او هيثمي، علي بن ابي بکر، مچمع الزوائد ۹/۱۶۴ قاهره ،دار الريان، ۱۴۰۷ق ، او کليني، محمد بن يعقوب،، الکافي، ۱/۲۹۴، تهران، دارالکتب الاسلاميه، ۱۳۶۲ش.</ref>

==د سفينې حديث==

دوهم حديث چې په دې بهيرکي د پام وړ دی د سفينې حديث دی. په دې نبوي حديث کي اهل بيت د نجات بېړۍ نومول شوی دی. دا حديث په ډېرو حديثي او تفسيري او نورو کتابونو کي د ابوذر غفاري او ابو سعيد خدري او نورو اصحابو له خولې رانقل شوی دی. په دې حديث کي راغلی دی چې رسول الله(ص) وويل: «مثل اهل بيتي فيکم کمثل سفينه نوح من (في) قومه من رکبها نجا (سلم) و من تخلف عنها( لم يرکبها) هلک (غرق)؛ زما اهل بيت په تاسو کښې د نوح بېړۍ ته دهغه په قوم کي ورته ده هغه څوک چې پکي سپور شو نجات ئې وموندل او هغه څوک چې پکي سپور نشو په سمندر کي ډوب او په هلاکت باندي ورسېد.»<ref>المستدرک علی الصحيحين، ۲ ټوک، ۳۷۳مخ؛ طبراني، المعجم الاوسط، قاهره ، دارالحرمين، ۱۴۱۵ق، ۴ ټوک، ۱۰ مخ ؛ طبراني، المعجم الصغير، بيروت، المکتب الاسلامي، ۱ چاپ، ۱۴۰۵ق ، ۱ ټوک، ۲۴۰مخ ؛ الدر المنثور، ۴ ټوک، ۴۳۴ مخ؛ سمعاني، منصور بن محمد، تفسير السمعاني، رياض، دارالوطن ، ۱۴۱۸ق ، ۳ ټوک، ۴۷۲مخ؛ ابن حجر عسقلاني، احمد بن علي ، المطالب العاليه ،دارالعاصمه/ دارالغيث السعوديه، ۱۴۱۹ق، ۱۶ټوک، ۲۲۰مخ.</ref>

د دې مبارک حديث څخه دا پايله لاس ته راځي چې سر بېره پر نورو معنوي مقاماتو، د اهل بيت ديني علم او پوهنه، د جهل او ناپوهئ په تياره سمندر کي د حضرت نوح(ع) د بېړۍ په څېر خلکو ته نجات ورکوي. د حضرت نوح(ع) په زمانه کښې هغه کسان چې دده د نبوت سره ئې مخالفت وکړل او د هغه په بېړۍ کي سپاره نشول ټوله د خدای په عذاب باندي اخته او په طوفان کي ډوب او په هلاکت ورسيدل. حتا د حضرت نوح(ع) يو زوئ هم د مخالفينو په ډله کي په هلاکت ورسېد.

کله چې حضرت نوح(ع) د خدای په امر د بېړۍ جوړښت يې پای ته ورسول اود خدای دعذاب نښې او نښانې پر کافرانو باندي د طوفان په بڼه پيدا شول، مؤمنانو ته يې وويل: «په بېړۍ کي سپور شئ چې د خداي په نامه به حرکت وکړي او د خدای په نامه به ودريږي. ځکه چې زما خدای بخښونکۍ او مهربان دی،کله چې بېړۍ دوئ يې د غره په شان د څپو په مينځ کي له ځانه سره وړل، نوح خپل زوئ ته چې په يوه ګوښه کي ولاړ وو، وويل اې زما زويه ! زموږ سره په بېړۍ کي سپور شه او د کافرانو سره مه اوسېږه. هغه په ځواب کي خپل پلار ته وويل زه د غره څوکي ته ځم چې ما له اوبو څخه وساتي ، پلار يې وويل: نن هېڅ ساتونکۍ د خدای له فرمانه څخه نشته مګر هغه څوک چې خدای پر هغه باندي رحم وکړي. په دې حال کي ناڅاپه يوه څپه د دوئ په مينځ کي بيلتون واچول او زوئ يې د ډوب شوو کسانو څخه وګرځېدل.»<ref>هود:۴۱ – ۴۳ (وَ قَالَ ارْكَبُواْ فِيهَا بِسْمِ اللَّهِ مجَْريهَا وَ مُرْسَيهَا إِنَّ رَبىّ‏ِ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ؛ وَ هِىَ تجَْرِى بِهِمْ فىِ مَوْجٍ كاَلْجِبَالِ وَ نَادَى‏ نُوحٌ ابْنَهُ وَ كَانَ فىِ مَعْزِلٍ يَبُنىَ‏َّ ارْكَب مَّعَنَا وَ لَا تَكُن مَّعَ الْكَافِرِينَ قَالَ سََاوِى إِلىَ‏ جَبَلٍ يَعْصِمُنىِ مِنَ الْمَاءِ ، قَالَ لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِلَّا مَن رَّحِمَ وَ حَالَ بَيْنهَُمَا الْمَوْجُ فَكاَنَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ).
</ref>

د سفينې حديث په ډاګه مسلمانانواو ټولو انسانانو ته دا ټينګار کوي چې د خپل د ځانونو د ژغورنې لپاره بايد د اهل بيت د علم او پوهني بېړۍ ته پناه يوسي او د هغوی د علم تر رڼا لاندي د هر ډول انحرافي او با طلو عقيدو له خطر نه ځانونه وساتي او په پاي کي د خداي او دهغه د رسول(ص) د رضايت د لاسته راوړني په ترڅ کي د ابدي نيکمرغۍ او سعادت څوکي ته ځانونه ورسوي. همدارنګه چې د نوح د بېړۍ تر څنګه هيڅ ډول ژغورونکۍ د خدای د عذاب په وړاندي شتون نه درلود، د اهل بيت د علم او پوهني ترڅنګه هم هيڅ ډول علمي او پوهنيز ژغورونکۍ شتون نه لري. دا هغه شی دی چې ددې حديث څخه لاس ته راځي.

==د مدينة العلم حديث ==

د رسول الله(ص) په حديثونو کي يو ځانګړۍ حديث د حضرت علي(ع) په باره کي راغلی دی. او دا ثابته ده چې حضرت علي(ع) د اهل بيت په سر کي ځاي لري. په دې حديث کي ويل شوی دی چې رسول الله مبارک(ص) د علم او پوهني ښار دی او حضرت علي(ع) ددغې ښار دروازه ده. دا حديث په ډېرو کتابونو کي دا بن عباس ، جابر بن عبد الله او نورو اصحابو لخوا نقل شوی دی چې رسول الله(ص) و فرمايل: «انا مدينه العلم و علي بابها فمن ارد المدينه فليات الباب(فلياتها من بابها)؛ زه د علم ښار يم او علي ئې دروازه ده ، نو هر څوک چې غواړي دې ښار ته د ننوتو اراده وکړي بايد د هغه له دروازې څخه ښار ته ننوزي».<ref>المستدرک في الصحيحين، ۳ټوک، ۱۳۷ او ۱۳۸ مخونه؛ صدوق، محمد بن علي، التوحيد، ۳۰۷مخ، قم منشورا چامعه مدسين، ۳۰۷ مخ.</ref> ددې حديث معنا داده ، هر څوک چې غواړي د رسول الله(ص) علم او پوهنې ته ورسيږي او هغه لاس ته راوړي بايد علي(ع) ته ورشي او د هغه د علم څخه کټه واخلي ؛ ځکه چې هغه د رسول الله د علم دروازه ده. نو له همدې کبله په ګڼو کتابونو کي علي(ع) په دې نوم (باب مدينه العلم) يادول شوی دی.

آلوسي وايي چې علي کرم الله وجهه د هر عالم لپاره د علم د ښار دروازه ده<ref>روح المعاني، ۱ټوک، ۲۳ او ۷۹ مخونه.</ref> او بيا وايي: علي کرم الله وجهه چې د علم د ښار دروازه ده، دا په دې معنا ده چې علم او پوهنه د علم دښار لخوا يعني د رسول الله(ص) لخوا پر هغه باندي افاضه شوې ده او يوازينۍ لاره چې علي وکولای شي د رسول الله(ص) د ښار دروازه وګرځي همدغه لار ده.<ref>روح المعاني، ۲۳ټوک، ۱۲۰ مخ.</ref> آلوسي پخپل تفسير کي په بې شمېرو ځايونو کي د «علي» پر ځای د«باب مدينه العلم» له عنوانه څخه کټه اخيستې ده.

همدا رنګه بدرالدين د صحيح بخاري په شرح کي ويلی دی چې علي(رض) باب مدينه العلم(د علم د ښار دروازه) دی او په کعبه شريف کي د بتانو ماتوونکی وو چې رسول الله(ص) ددې کار لپاره هغه پخپلو مبارکو اوږو باندي پورته کړ.<ref>بدرالدين محمود بن احمد، عمده القاري شرح صحيح البخاري، بيروت، دار احياء التراث العربي، ۱۶ټوک، ۲۱۵مخ.</ref>

ددې حديث څخه دا نتيجه لاس ته راځي چې علي(ع) د اهل بيت په نامه د رسول الله(ص) د علم او پوهنې خاوند دی او په پايله کي دنورو حديثونو په پام کي لرلو سره هر څوک چي د رسول الله(ص) اهل بيت ګڼل کيږي هغوی هم بايد د رسول الله(ص) د علم او پوهنې خاوندان وي. او په دې توګه د اهل بيت علمي مرجعيت او واکمني ثابتيږي.

په پاي کي د امام فخر رازي وينا د پام وړ دی چې ويلی ئې دی: هر څوک پخپل دين کې په علي بن ابي طالب باندي اقتداء وکړي په رښتيا چې د هدايت لاره يې موندلې ده، او پر دې باندي دليل دادی چې پيغمبر(ص) وفرمايل: «اللهم ادر الحق مع علي حيث دار؛ خدايه حق د علي سره وګرځوه هر چيري چې و اوسيږي.»<ref>التفسير الکبير(مفاتيح الغيب) ، ۱ټوک،۱۶۸ مخ.</ref>

==سرچينې==

Rafiei: د "{{سوال}} د اسلام بې له روحانيته نظریه ولې رامينځ ته شو؟ {{پایان سوال}} د اسلام بې له روحانيته نظريه هغسي نظریه ده چې د اسلام په دين کې د روحانيت د طبقې موقف ردوي. په دې نظریه کې په اسلام کې د روحانيت د طبقې کړنه د اسلام د دین د موخو لپاره په منفي توګه پیژندل شوې د..." تورو مخ جوړ شو

روحانيت د امام خميني او آيت‌الله خامنه‌اي له نظره

2023-02-08T17:58:17Z

Rafiei:

{{سوال}}
د امام خمیني او رهبرۍ له نظره روحانيت په کومو ډلو ویشل کيږي؟
{{پایان سوال}}

د امام خمیني او د ستر لارښود له نظره، روحانیت په دوو کلی ډلو اصِل، متعهد، پوه، مخکښ او انقلابي او همدارنګه غیر اصيل، په شاتلونکي، ناپوه او د نورو سره تړلی روحانيت باندي ويشل کيږي. د دوئ له نظره اصيل روحانيت، هيله ورکونکۍ، مخکښ او دنده پېژندونکۍ ګڼل کېږي او د انحرافاتو په وړاندې د اسلام ټينګه اډه ده او له مادياتو څخه په ليرې پاتې کېدو سره د زرټولونکي سره مقابله کوي.
د اصيل روحانيت په وړاندي غير اصيل روحانيت په دنيا او دنيا غوښتونکو سره تړلی معرفي کوي چې د اسلام او اسلامي انقلاب له دښمنانو سره جوړجاړي کوي او حتی د اسلام او انقلاب پر ضد فعاليت ترسره کوي.

==اصیل روحانیت==

د امام خمیني او د ستر رهبر له نظره، اصلي، متعهد، مخکښ او انقلابي روحانيت هغه روحانيت دی چې په خپلو دندو او مسئولیتونو باندي ښه پوهیږي او پر هغو باندې عمل کوي او په پوره پوهه د دښمنانو په وړاندې دریږي او ستونزې په ځان باندي اخلي.

د امام او رهبرۍ له نظره د روحانيت دغه ټولګه څو مهمې ځانګړنې لري چې عبارت دي له:

===د انحرافاتو په وړاندې د اسلام ټينګه اډه===

امام خمینی د «صحفه نور» په کتاب کې د اسلام او شیعه مذهب د تاریخ په اوږدو کې علميه حوزې او متعهد عالمان د یرغلو او انحرافاتو په وړاندي د اسلام د مهمې ټينګې اډې په توګه معرفی کړی دی.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه ، ۲۱ ټوک، ۲۷۴ مخ.</ref>

ستر رهبر آیت الله خامنه‌اي هم د مسئوليت احساسول د ديني تعهد او د دين لرلو يو بل تعبير ګڼي او د انحرافاتو او کاږه تګونو په وړاندي بې پروايي د دغه احساس سره مخالف ګڼي. هغه په دې باور دی چې بې تفاوتي په ټولنه کې د دیني علماوو، روڼ‌اندو او پوهو خلکو د تعهد او رسالت ستر دښمن دی... یو بې مسئولیته روڼ‌اندی، یو بې مسئولیته عالم، یو غیر مسئول او بې پروا مبلغ چې د هغه لپاره اهميټ نه لري خلک، ځوانان، ذهنونه او فکرونه کومي خوا ته ځي او د څه شی تر اغېزلاندي راځي، نه شي کولای هغه ضروري رول چې د پېغمبرانو رول دى، ترسره کړي.<ref>د رهبرۍ وينا د نوشهر د روحانيونو په ليده کاته کي، د غويی ۲۹، ۱۳۷۸ل.</ref>

===هیله ورکونکۍ، مخکښ، دنده پېژندونکۍ===

امام خمیني په دې باور دی: «مبارز او په اسلام باندي متعهد روحانيون (ديني عالمان) د تاریخ په اوږدو او سختو شرایطو کې د هيلې او مينې او محبت نه په ډکه زړه، تل یې د نسلونو په ښوونه او روزنه او لارښوونه کي همتونه کړي دي او همیشه مخکښ او د خلکو د بلا په وړاندي ډالونه دي؛ پر دار باندي تللي دي، او محروميتونه يې څښلي، زندانونو ته تللي اسارتونه او جلاوطنۍ يې ليدلي او تر ټولو لا زيات د طعنو او تهمتونو نښې ګرځېدلي او په دې شرایط کې چې ډیری روڼ‌اندي د ظالمانو په وړاندي په مبارزه کې ناهيلۍ ته رسېدلي وو، د هیلو او ژوند روحیه يې خلکوه ته راوګرځول او د خلکو د حقیقي حيثيت او اعتبار څخه دفاع وکړ.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۰ ټوک، ۲۴۲مخ.</ref>

همدارنګه معظم رهبر د ایران د اسلامی انقلاب د ظهور او کامیابۍ او د ایران د اسلامی جمهوریت په رامنځته کېدو کښې د روحانيت مخکښې، هوښیارتیا او دنده پېژندنه د مهمو عواملو څخه ګڼلې ده او په دې باور دی چې تر نن ورځې پورې دوام لري.<ref>د رهبرۍ وينا د ځينو عالمانو او د قم د علميه حوزې او د تهران د ديني مدرسو له مدرسانو سره په ليده کاته کي، د کب ۲، ۱۳۶۸ل.</ref>

===د دنیا له زینت څخه ليرې اوسېدل او له زرټولونکو سره مقابله===

امام خمینی په دې باور دی چې د اسلام اصيل روحانيت هیڅکله د سرمایه دارانو، پیسې پرستانو او خوانينو تر بار لاندي نه دی تللی او تل یې دغه شرافت د ځان لپاره ساتلی دی... متعهد روحانيت د زالو صفتو سرمایه دارانو وینو ته تږی دی او هيڅکله له هغوئ سره پخلاينه نه ده لرلې او نه لري.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه امام، ۲۱ ټوک، ۹۰ مخ. </ref>

ستر لارښود د متعهد روحانيت د ځايتون په باره کي ويلي دي: «د روحانيون او دیني عالمانو شرافت او په هغوئ کې د کورنیو او نړیوالو قدرتونو د نفوذ نشتوالی د دې سبب شوی دی چې په خپل سر زورواکان او حاکمان هیڅکله ونه توانیږي چې دا الهي ټولګه د خپل فساد او خیانت له لارې څخه له منځه یوسي او که يوه ډله فرمان وړونکي پټکي تړونکي او درباری ملايان د دنيا د بې ثباته وچو وښو په تمه د ظالمانو پر دسترخوان باندي کښېني او په خپلو خبرو او کړنو سره هغوئ تاييدوي، ډېرۍ عالمان او روحانيون او ځوان طالبان د عزت او پرهېزکارۍ او پاک لمنۍ په حصار کي پاتي دي او په رښتينولۍ او ځواکمنه توګه خپل د مبارزې اراده او توان يې ساتلی دی او د خلکو په هر يو زړونو کي د شيعه په روحانيت باندي عقيده يې داسي ټينګه کړې ده چې له منځه تلونکې نه ده.»<ref>د رهبرۍ پيغام د حضرت امام خميني (ره) د مړينې د لومړنۍ کليزي په هکله، غبرګولۍ ۱۰، ۱۳۶۹ل. </ref>

==نا اصيله روحانيت==

نا اصيله، پرشاتلونکۍ، ناخبره او تړلۍ روحانيت د امام خميني او ستر لارښود له نظره هغه روحانيت دی
چه له خبرتيا څخه تش او لازم پېژندنه نه لري او د انقلاب او اسلام له دښمنانو سره ملګرتیا او جوړ جاړي لری او د اسلام سره مخالفت کوي چې امام هغوئ ته روحاني نما ويلي دي.

که څه هم ډېرۍ روحانيت لومړۍ ډله جوړوي، او د دوهمې ډلې شمېر خورا لږ دی چې د لومړۍ ډلې په پرتله نه شمیرل کیږي؛ خو د دې ډلې شتون د روحانيت او د ایران د هیواد په تاریخ کي او د دوئ د اغېزي له کبله په ځينو اوښتونو کي، هغوئ ته د روحانيت د يوې ډلې په توګه پاملرنه شوې ده او د ليکه يې د اصيل او متعهد روحانيت څخه جلا شوې ده او د ايران معظم لارښود هم د دې دوو ډلو تر منځ يې پوله جلا کړې ده.

د امام او رهبرۍ له نظره د غیر اصيل او متحجر روحانيټ اصلي ځانګړنې دا دي:

===د خالص اسلام او انقلاب پر ضد فعالیت===

امام خمیني په دې عقیده دی چې تړلي او مقدس نما او پرشاتلونکي روحانيون لږ نه دي. په علميه حوزو کي ځينې وګړي شته چې د انقلاب او خالص محمدي اسلام پر ضد فعاليت لري. نن ورځ يو شمېر خلک د تقدس مآبۍ په حالت سره هغسي تېشه د دین او انقلاب پر ريښو باندي وهي چې ګواکې دوئ بله دنده نه لري.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۱ټوک، ۲۷۸-۲۷۹مخ.</ref>

ستر لارښود وفرمایل: «که په هر ګوټ او څنډو کې ځينې ملایان وميندل شي چې هغه ستر امتیاز چې اسلامي نظام مسلمانانو، مؤمنانو او روحانيونو او علماوو ته ورکړی دی، درک نه کړي او خدای مه کړه د دوئ په ویناوو کي داسي خبره وي چې خلک د دې نظام سره بد بينه کړي او يا يې په شک کي واچوي... بې له شکه د دې وګړو کړنه د اسلام او قرآن او مسلمانانو سره خيانت دی او باید د ټولنې او روحانيت له غبرګون سره مخامخ شي. <ref>د رهبرۍ وينا د تهران د واعظانو او د اسلامي تبليغات د همغږۍ شورا د غړو سره په ليده کاته کي، د زمرۍ ۱۱، ۱۳۶۸ل.</ref>

===د دنیا او دنیا غوښتونکو سره تړلي او له دښمنانو سره جوړجاړی===

امام خمیني د اسلام د متعهد عالمانو او د روحاني نمایانو ترمينځ تر ټولو ستر توپیر په دې کې ګڼلی دی چې د اسلام مبارز عالمان تل د نړۍ خوړونکو د زهرجنو غشو هدف ګرځیدلي او د پېښې لومړنۍ غشي د هغوئ پر زړونو باندي لګېدلی دی. خو روحانی نمايان د دنيا غوښتونکو زرپرستانو تر ملاتړ لاندي د باطل ترويجونکی يا د ظالمانو ثنا ويونکی او د دوې تاييدونکي دي. هغه په دې باور دی چې موږ تر اوسه يو درباري ملا يا يو وهابي عالم نه دی لیدلی چې د ظلم، شرک او کفر پر ضد او په ځانګړې توګه د تيري کونکی شوروي او د نړۍ خوره امریکا پر وړاندې درېدلی وي.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۱ټوک، ۱۲۰-۱۲۱مخ.</ref>

ستر لارښود وفرمایل: «که يوه ډله سرسپارلې درباري ملايان د دنيا د نه پاتې کېدنې وچو پروړو په تمه د ظالمانو پر دسترخوان باندي ناست او په خپلو خبرو او کړنو سره يې دوئ تاييد کړي دي، ډېرۍ عالمان او روحانيون او ځوان طالبان د عزت او پرهېزکارۍ او پاک لمنۍ په حصار کي پاتي دي او په رښتينولۍ او ځواکمنه توګه خپل د مبارزې اراده او توان يې ساتلی دی او د خلکو په زړونو کي د شيعه په روحانيت باندي عقيده يې داسي ټينګه کړې ده چې له منځه تلونکې نه ده.<ref>د رهبرۍ پيغام د حضرت امام خميني (ره) د مړينې د لومړنۍ کليزي په هکله، غبرګولۍ ۱۰، ۱۳۶۹ل.</ref>

===د لازمې پېژندنې او پوهاوي نشتوالی===

امام خمینی وفرمايل: «استکبار کله چې د روحانيت او حوزو د مطلقې تباهۍ څخه ناهیلی شو، دوې لارې يې د ګوزار لپاره غوره کړې؛ يوه يې د وېرې او زور لاره ده او بله یې د غولولو او په معاصره پېړۍ کي د نفوذ لاره ده. کله چې د وېرې او ګواښ وسله کار و نه کړ، د نفوذ لارې پیاوړې شوې. لومړنۍ او تر ټولو مهم خوځښت د سياست څخه د دين د بېلتوب شعار ورکول دی، چې له بده مرغه دغه وسله د روحانيت په ډګر کې تر هغه ځايه اغېزمن شوی دی چې په سیاست کې مداخله کول د فقيه له شان سره ضد او د سياست مدارانو په جرګه کي د هغوې داخلېدل د بهرنيانو سره په تړاو باندي تورن کيږي. په يقيني توګه ډېرۍ مجاهد روحانيان د دې نفوذ څخه ټپیان شوي دي. خيال مه کوئ چې د پرديو سره په تړاو او په بې دینۍ باندي تورنول یوازې د دښمنانو لخوا په روحانيت باندي لګېدلی دی، هیڅکله داسي نه ده بلکي د ناپوهه او تړلې روحانيت ګوزارونه د دښمنانو له ګوزارونو څخه اغېزمن تره دی.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۱ ټوک، ۲۷۸مخ.</ref>

ستر رهبر وفرمايل: « متحجر او د هېواد له پېښو او له سیاسي جریانونو څخه ليرې عالمان هېڅکله د دښمنانو تر یرغل لاندي نه دي راغلي؛ بلکې کله هم د هغوئ لخوا ستايل شوي دي او فيزيکي او تبليغاتي بريدونه او حتی د ارتجاع او شاته تګ تورونه د بهرنيو اجنټانو د روڼ اندو لخوا يوازي هغو علماوو ته متوجه شوي دي چې د علم او عمل په ډګر کي د سياسي اندېښنې او نوي رواړنې په لحاظ ځلېدلي دي او د مخکښ، پر مخ تللي او خبرلرونکي په توګه پېژندل شوي دي.<ref>د رهبرۍ پيغام د حضرت امام خميني (ره) د مړينې د لومړنۍ کليزي په هکله، غبرګولۍ ۱۰، ۱۳۶۹ل. </ref>

==سرچينې==

روحانيت د امام خميني او آيت‌الله خامنه‌اي له نظره

2023-02-08T17:54:22Z

Rafiei:

{{سوال}}
د امام خمیني او رهبرۍ له نظره روحانيت په کومو ډلو ویشل کيږي؟
{{پایان سوال}}

د امام خمیني او د ستر لارښود له نظره، روحانیت په دوو کلی ډلو اصِل، متعهد، پوه، مخکښ او انقلابي او همدارنګه غیر اصيل، په شاتلونکي، ناپوه او د نورو سره تړلی روحانيت باندي ويشل کيږي. د دوئ له نظره اصيل روحانيت، هيله ورکونکۍ، مخکښ او دنده پېژندونکۍ ګڼل کېږي او د انحرافاتو په وړاندې د اسلام ټينګه اډه ده او له مادياتو څخه په ليرې پاتې کېدو سره د زرټولونکي سره مقابله کوي.
د اصيل روحانيت په وړاندي غير اصيل روحانيت په دنيا او دنيا غوښتونکو سره تړلی معرفي کوي چې د اسلام او اسلامي انقلاب له دښمنانو سره جوړجاړي کوي او حتی د اسلام او انقلاب پر ضد فعاليت ترسره کوي.

==اصیل روحانیت==

د امام خمیني او د ستر رهبر له نظره، اصلي، متعهد، مخکښ او انقلابي روحانيت هغه روحانيت دی چې په خپلو دندو او مسئولیتونو باندي ښه پوهیږي او پر هغو باندې عمل کوي او په پوره پوهه د دښمنانو په وړاندې دریږي او ستونزې په ځان باندي اخلي.

د امام او رهبرۍ له نظره د روحانيت دغه ټولګه څو مهمې ځانګړنې لري چې عبارت دي له:

===د انحرافاتو په وړاندې د اسلام ټينګه اډه===

امام خمینی د «صحفه نور» په کتاب کې د اسلام او شیعه مذهب د تاریخ په اوږدو کې علميه حوزې او متعهد عالمان د یرغلو او انحرافاتو په وړاندي د اسلام د مهمې ټينګې اډې په توګه معرفی کړی دی.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه ، ۲۱ ټوک، ۲۷۴ مخ.</ref>

ستر رهبر آیت الله خامنه‌اي هم د مسئوليت احساسول د ديني تعهد او د دين لرلو يو بل تعبير ګڼي او د انحرافاتو او کاږه تګونو په وړاندي بې پروايي د دغه احساس سره مخالف ګڼي. هغه په دې باور دی چې بې تفاوتي په ټولنه کې د دیني علماوو، روڼ‌اندو او پوهو خلکو د تعهد او رسالت ستر دښمن دی... یو بې مسئولیته روڼ‌اندی، یو بې مسئولیته عالم، یو غیر مسئول او بې پروا مبلغ چې د هغه لپاره اهميټ نه لري خلک، ځوانان، ذهنونه او فکرونه کومي خوا ته ځي او د څه شی تر اغېزلاندي راځي، نه شي کولای هغه ضروري رول چې د پېغمبرانو رول دى، ترسره کړي.<ref>د رهبرۍ وينا د نوشهر د روحانيونو په ليده کاته کي، د غويی ۲۹، ۱۳۷۸ل.</ref>
===هیله ورکونکۍ، مخکښ، دنده پېژندونکۍ===

امام خمیني په دې باور دی: «مبارز او په اسلام باندي متعهد روحانيون (ديني عالمان) د تاریخ په اوږدو او سختو شرایطو کې د هيلې او مينې او محبت نه په ډکه زړه، تل یې د نسلونو په ښوونه او روزنه او لارښوونه کي همتونه کړي دي او همیشه مخکښ او د خلکو د بلا په وړاندي ډالونه دي؛ پر دار باندي تللي دي، او محروميتونه يې څښلي، زندانونو ته تللي اسارتونه او جلاوطنۍ يې ليدلي او تر ټولو لا زيات د طعنو او تهمتونو نښې ګرځېدلي او په دې شرایط کې چې ډیری روڼ‌اندي د ظالمانو په وړاندي په مبارزه کې ناهيلۍ ته رسېدلي وو، د هیلو او ژوند روحیه يې خلکوه ته راوګرځول او د خلکو د حقیقي حيثيت او اعتبار څخه دفاع وکړ.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۰ ټوک، ۲۴۲مخ.</ref>

همدارنګه معظم رهبر د ایران د اسلامی انقلاب د ظهور او کامیابۍ او د ایران د اسلامی جمهوریت په رامنځته کېدو کښې د روحانيت مخکښې، هوښیارتیا او دنده پېژندنه د مهمو عواملو څخه ګڼلې ده او په دې باور دی چې تر نن ورځې پورې دوام لري.<ref>د رهبرۍ وينا د ځينو عالمانو او د قم د علميه حوزې او د تهران د ديني مدرسو له مدرسانو سره په ليده کاته کي، د کب ۲، ۱۳۶۸ل.</ref>

===د دنیا له زینت څخه ليرې اوسېدل او له زرټولونکو سره مقابله===

امام خمینی په دې باور دی چې د اسلام اصيل روحانيت هیڅکله د سرمایه دارانو، پیسې پرستانو او خوانينو تر بار لاندي نه دی تللی او تل یې دغه شرافت د ځان لپاره ساتلی دی... متعهد روحانيت د زالو صفتو سرمایه دارانو وینو ته تږی دی او هيڅکله له هغوئ سره پخلاينه نه ده لرلې او نه لري.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه امام، ۲۱ ټوک، ۹۰ مخ. </ref>

ستر لارښود د متعهد روحانيت د ځايتون په باره کي ويلي دي: «د روحانيون او دیني عالمانو شرافت او په هغوئ کې د کورنیو او نړیوالو قدرتونو د نفوذ نشتوالی د دې سبب شوی دی چې په خپل سر زورواکان او حاکمان هیڅکله ونه توانیږي چې دا الهي ټولګه د خپل فساد او خیانت له لارې څخه له منځه یوسي او که يوه ډله فرمان وړونکي پټکي تړونکي او درباری ملايان د دنيا د بې ثباته وچو وښو په تمه د ظالمانو پر دسترخوان باندي کښېني او په خپلو خبرو او کړنو سره هغوئ تاييدوي، ډېرۍ عالمان او روحانيون او ځوان طالبان د عزت او پرهېزکارۍ او پاک لمنۍ په حصار کي پاتي دي او په رښتينولۍ او ځواکمنه توګه خپل د مبارزې اراده او توان يې ساتلی دی او د خلکو په هر يو زړونو کي د شيعه په روحانيت باندي عقيده يې داسي ټينګه کړې ده چې له منځه تلونکې نه ده.»<ref>د رهبرۍ پيغام د حضرت امام خميني (ره) د مړينې د لومړنۍ کليزي په هکله، غبرګولۍ ۱۰، ۱۳۶۹ل. </ref>

==نا اصيله روحانيت==

نا اصيله، پرشاتلونکۍ، ناخبره او تړلۍ روحانيت د امام خميني او ستر لارښود له نظره هغه روحانيت دی
چه له خبرتيا څخه تش او لازم پېژندنه نه لري او د انقلاب او اسلام له دښمنانو سره ملګرتیا او جوړ جاړي لری او د اسلام سره مخالفت کوي چې امام هغوئ ته روحاني نما ويلي دي.

که څه هم ډېرۍ روحانيت لومړۍ ډله جوړوي، او د دوهمې ډلې شمېر خورا لږ دی چې د لومړۍ ډلې په پرتله نه شمیرل کیږي؛ خو د دې ډلې شتون د روحانيت په تاریخ او د ایران د هیواد په تاریخ کي او د هغوئ اغېزه په ځينو اوښتونو کي، هغوئ ته د روحانيت د يوې ډلې په توګه پاملرنه شوې ده او د هغوئ ليکه د اصيل او متعهد روحانيت څخه جلا شوې ده او د ايران معظم لارښود هم د دې دوو ډلو تر منځ يې پوله جلا کړې ده.
د امام او رهبرۍ له نظره د غیر اصيل او متحجر روحانيټ اصلي ځانګړنې دا دي:

===د خالص اسلام او انقلاب پر ضد فعالیت===

امام خمیني په دې عقیده دی چې تړلي او مقدس نما او پرشاتلونکي روحانيون لږ نه دي. په علميه حوزو کي ځينې وګړي شته چې د انقلاب او خالص محمدي اسلام پر ضد فعاليت لري. نن ورځ يو شمېر خلک د تقدس مآبۍ په حالت سره هغسي تېشه د دین او انقلاب پر ريښو باندي وهي چې ګواکې دوئ بله دنده نه لري.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۱ټوک، ۲۷۸-۲۷۹مخ.</ref>

ستر لارښود وفرمایل: «که په هر ګوټ او څنډو کې ځينې ملایان وميندل شي چې هغه ستر امتیاز چې اسلامي نظام مسلمانانو، مؤمنانو او روحانيونو او علماوو ته ورکړی دی، درک نه کړي او خدای مه کړه د دوئ په ویناوو کي داسي خبره وي چې خلک د دې نظام سره بد بينه کړي او يا يې په شک کي واچوي... بې له شکه د دې وګړو کړنه د اسلام او قرآن او مسلمانانو سره خيانت دی او باید د ټولنې او روحانيت له غبرګون سره مخامخ شي. <ref>د رهبرۍ وينا د تهران د واعظانو او د اسلامي تبليغات د همغږۍ شورا د غړو سره په ليده کاته کي، د زمرۍ ۱۱، ۱۳۶۸ل.</ref>

===د دنیا او دنیا غوښتونکو سره تړلي او له دښمنانو سره جوړجاړی===

امام خمیني د اسلام د متعهد عالمانو او د روحاني نمایانو ترمينځ تر ټولو ستر توپیر په دې کې ګڼلی دی چې د اسلام مبارز عالمان تل د نړۍ خوړونکو د زهرجنو غشو هدف ګرځیدلي او د پېښې لومړنۍ غشي د هغوئ پر زړونو باندي لګېدلی دی. خو روحانی نمايان د دنيا غوښتونکو زرپرستانو تر ملاتړ لاندي د باطل ترويجونکی يا د ظالمانو ثنا ويونکی او د دوې تاييدونکي دي. هغه په دې باور دی چې موږ تر اوسه يو درباري ملا يا يو وهابي عالم نه دی لیدلی چې د ظلم، شرک او کفر پر ضد او په ځانګړې توګه د تيري کونکی شوروي او د نړۍ خوره امریکا پر وړاندې درېدلی وي.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۱ټوک، ۱۲۰-۱۲۱مخ.</ref>

ستر لارښود وفرمایل: «که يوه ډله سرسپارلې درباري ملايان د دنيا د نه پاتې کېدنې وچو پروړو په تمه د ظالمانو پر دسترخوان باندي ناست او په خپلو خبرو او کړنو سره يې دوئ تاييد کړي دي، ډېرۍ عالمان او روحانيون او ځوان طالبان د عزت او پرهېزکارۍ او پاک لمنۍ په حصار کي پاتي دي او په رښتينولۍ او ځواکمنه توګه خپل د مبارزې اراده او توان يې ساتلی دی او د خلکو په زړونو کي د شيعه په روحانيت باندي عقيده يې داسي ټينګه کړې ده چې له منځه تلونکې نه ده.<ref>د رهبرۍ پيغام د حضرت امام خميني (ره) د مړينې د لومړنۍ کليزي په هکله، غبرګولۍ ۱۰، ۱۳۶۹ل.</ref>

===د لازمې پېژندنې او پوهاوي نشتوالی===

امام خمینی وفرمايل: «استکبار کله چې د روحانيت او حوزو د مطلقې تباهۍ څخه ناهیلی شو، دوې لارې يې د ګوزار لپاره غوره کړې؛ يوه يې د وېرې او زور لاره ده او بله یې د غولولو او په معاصره پېړۍ کي د نفوذ لاره ده. کله چې د وېرې او ګواښ وسله کار و نه کړ، د نفوذ لارې پیاوړې شوې. لومړنۍ او تر ټولو مهم خوځښت د سياست څخه د دين د بېلتوب شعار ورکول دی، چې له بده مرغه دغه وسله د روحانيت په ډګر کې تر هغه ځايه اغېزمن شوی دی چې په سیاست کې مداخله کول د فقيه له شان سره ضد او د سياست مدارانو په جرګه کي د هغوې داخلېدل د بهرنيانو سره په تړاو باندي تورن کيږي. په يقيني توګه ډېرۍ مجاهد روحانيان د دې نفوذ څخه ټپیان شوي دي. خيال مه کوئ چې د پرديو سره په تړاو او په بې دینۍ باندي تورنول یوازې د دښمنانو لخوا په روحانيت باندي لګېدلی دی، هیڅکله داسي نه ده بلکي د ناپوهه او تړلې روحانيت ګوزارونه د دښمنانو له ګوزارونو څخه اغېزمن تره دی.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۱ ټوک، ۲۷۸مخ.</ref>

ستر رهبر وفرمايل: « متحجر او د هېواد له پېښو او له سیاسي جریانونو څخه ليرې عالمان هېڅکله د دښمنانو تر یرغل لاندي نه دي راغلي؛ بلکې کله هم د هغوئ لخوا ستايل شوي دي او فيزيکي او تبليغاتي بريدونه او حتی د ارتجاع او شاته تګ تورونه د بهرنيو اجنټانو د روڼ اندو لخوا يوازي هغو علماوو ته متوجه شوي دي چې د علم او عمل په ډګر کي د سياسي اندېښنې او نوي رواړنې په لحاظ ځلېدلي دي او د مخکښ، پر مخ تللي او خبرلرونکي په توګه پېژندل شوي دي.<ref>د رهبرۍ پيغام د حضرت امام خميني (ره) د مړينې د لومړنۍ کليزي په هکله، غبرګولۍ ۱۰، ۱۳۶۹ل. </ref>

==سرچينې==

روحانيت د امام خميني او آيت‌الله خامنه‌اي له نظره

2023-02-08T17:53:36Z

Rafiei: د "{{سوال}} د امام خمیني او رهبرۍ له نظره روحانيت په کومو ډلو ویشل کيږي؟ {{پایان سوال}} د امام خمیني او د ستر لارښود له نظره، روحانیت په دوو کلی ډلو اصِل، متعهد، پوه، مخکښ او انقلابي او همدارنګه غیر اصيل، په شاتلونکي، ناپوه او د نورو سره تړلی روحانيت باندي ويشل کي..." تورو مخ جوړ شو

{{سوال}}
د امام خمیني او رهبرۍ له نظره روحانيت په کومو ډلو ویشل کيږي؟
{{پایان سوال}}

د امام خمیني او د ستر لارښود له نظره، روحانیت په دوو کلی ډلو اصِل، متعهد، پوه، مخکښ او انقلابي او همدارنګه غیر اصيل، په شاتلونکي، ناپوه او د نورو سره تړلی روحانيت باندي ويشل کيږي. د دوئ له نظره اصيل روحانيت، هيله ورکونکۍ، مخکښ او دنده پېژندونکۍ ګڼل کېږي او د انحرافاتو په وړاندې د اسلام ټينګه اډه ده او له مادياتو څخه په ليرې پاتې کېدو سره د زرټولونکي سره مقابله کوي.
د اصيل روحانيت په وړاندي غير اصيل روحانيت په دنيا او دنيا غوښتونکو سره تړلی معرفي کوي چې د اسلام او اسلامي انقلاب له دښمنانو سره جوړجاړي کوي او حتی د اسلام او انقلاب پر ضد فعاليت ترسره کوي.

==اصیل روحانیت==

د امام خمیني او د ستر رهبر له نظره، اصلي، متعهد، مخکښ او انقلابي روحانيت هغه روحانيت دی چې په خپلو دندو او مسئولیتونو باندي ښه پوهیږي او پر هغو باندې عمل کوي او په پوره پوهه د دښمنانو په وړاندې دریږي او ستونزې په ځان باندي اخلي.

د امام او رهبرۍ له نظره د روحانيت دغه ټولګه څو مهمې ځانګړنې لري چې عبارت دي له:

===د انحرافاتو په وړاندې د اسلام ټينګه اډه===

امام خمینی د «صحفه نور» په کتاب کې د اسلام او شیعه مذهب د تاریخ په اوږدو کې علميه حوزې او متعهد عالمان د یرغلو او انحرافاتو په وړاندي د اسلام د مهمې ټينګې اډې په توګه معرفی کړی دی.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه ، ۲۱ ټوک، ۲۷۴ مخ.</ref>

ستر رهبر آیت الله خامنه‌اي هم د مسئوليت احساسول د ديني تعهد او د دين لرلو يو بل تعبير ګڼي او د انحرافاتو او کاږه تګونو په وړاندي بې پروايي د دغه احساس سره مخالف ګڼي. هغه په دې باور دی چې بې تفاوتي په ټولنه کې د دیني علماوو، روڼ‌اندو او پوهو خلکو د تعهد او رسالت ستر دښمن دی... یو بې مسئولیته روڼ‌اندی، یو بې مسئولیته عالم، یو غیر مسئول او بې پروا مبلغ چې د هغه لپاره اهميټ نه لري خلک، ځوانان، ذهنونه او فکرونه کومي خوا ته ځي او د څه شی تر اغېزلاندي راځي، نه شي کولای هغه ضروري رول چې د پېغمبرانو رول دى، ترسره کړي.<ref>د رهبرۍ وينا د نوشهر د روحانيونو په ليده کاته کي، د غويی ۲۹، ۱۳۷۸ل.</ref>
===هیله ورکونکۍ، مخکښ، دنده پېژندونکۍ===

امام خمیني په دې باور دی: «مبارز او په اسلام باندي متعهد روحانيون (ديني عالمان) د تاریخ په اوږدو او سختو شرایطو کې د هيلې او مينې او محبت نه په ډکه زړه، تل یې د نسلونو په ښوونه او روزنه او لارښوونه کي همتونه کړي دي او همیشه مخکښ او د خلکو د بلا په وړاندي ډالونه دي؛ پر دار باندي تللي دي، او محروميتونه يې څښلي، زندانونو ته تللي اسارتونه او جلاوطنۍ يې ليدلي او تر ټولو لا زيات د طعنو او تهمتونو نښې ګرځېدلي او په دې شرایط کې چې ډیری روڼ‌اندي د ظالمانو په وړاندي په مبارزه کې ناهيلۍ ته رسېدلي وو، د هیلو او ژوند روحیه يې خلکوه ته راوګرځول او د خلکو د حقیقي حيثيت او اعتبار څخه دفاع وکړ.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۰ ټوک، ۲۴۲مخ.</ref>

همدارنګه معظم رهبر د ایران د اسلامی انقلاب د ظهور او کامیابۍ او د ایران د اسلامی جمهوریت په رامنځته کېدو کښې د روحانيت مخکښې، هوښیارتیا او دنده پېژندنه د مهمو عواملو څخه ګڼلې ده او په دې باور دی چې تر نن ورځې پورې دوام لري.<ref>د رهبرۍ وينا د ځينو عالمانو او د قم د علميه حوزې او د تهران د ديني مدرسو له مدرسانو سره په ليده کاته کي، د کب ۲، ۱۳۶۸ل.</ref>

===د دنیا له زینت څخه ليرې اوسېدل او له زرټولونکو سره مقابله===

امام خمینی په دې باور دی چې د اسلام اصيل روحانيت هیڅکله د سرمایه دارانو، پیسې پرستانو او خوانينو تر بار لاندي نه دی تللی او تل یې دغه شرافت د ځان لپاره ساتلی دی... متعهد روحانيت د زالو صفتو سرمایه دارانو وینو ته تږی دی او هيڅکله له هغوئ سره پخلاينه نه ده لرلې او نه لري.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه امام، ۲۱ ټوک، ۹۰ مخ. </ref>

ستر لارښود د متعهد روحانيت د ځايتون په باره کي ويلي دي: «د روحانيون او دیني عالمانو شرافت او په هغوئ کې د کورنیو او نړیوالو قدرتونو د نفوذ نشتوالی د دې سبب شوی دی چې په خپل سر زورواکان او حاکمان هیڅکله ونه توانیږي چې دا الهي ټولګه د خپل فساد او خیانت له لارې څخه له منځه یوسي او که يوه ډله فرمان وړونکي پټکي تړونکي او درباری ملايان د دنيا د بې ثباته وچو وښو په تمه د ظالمانو پر دسترخوان باندي کښېني او په خپلو خبرو او کړنو سره هغوئ تاييدوي، ډېرۍ عالمان او روحانيون او ځوان طالبان د عزت او پرهېزکارۍ او پاک لمنۍ په حصار کي پاتي دي او په رښتينولۍ او ځواکمنه توګه خپل د مبارزې اراده او توان يې ساتلی دی او د خلکو په هر يو زړونو کي د شيعه په روحانيت باندي عقيده يې داسي ټينګه کړې ده چې له منځه تلونکې نه ده.»<ref>د رهبرۍ پيغام د حضرت امام خميني (ره) د مړينې د لومړنۍ کليزي په هکله، غبرګولۍ ۱۰، ۱۳۶۹ل. </ref>

==نا اصيله روحانيت==

نا اصيله، پرشاتلونکۍ، ناخبره او تړلۍ روحانيت د امام خميني او ستر لارښود له نظره هغه روحانيت دی
چه له خبرتيا څخه تش او لازم پېژندنه نه لري او د انقلاب او اسلام له دښمنانو سره ملګرتیا او جوړ جاړي لری او د اسلام سره مخالفت کوي چې امام هغوئ ته روحاني نما ويلي دي.

که څه هم ډېرۍ روحانيت لومړۍ ډله جوړوي، او د دوهمې ډلې شمېر خورا لږ دی چې د لومړۍ ډلې په پرتله نه شمیرل کیږي؛ خو د دې ډلې شتون د روحانيت په تاریخ او د ایران د هیواد په تاریخ کي او د هغوئ اغېزه په ځينو اوښتونو کي، هغوئ ته د روحانيت د يوې ډلې په توګه پاملرنه شوې ده او د هغوئ ليکه د اصيل او متعهد روحانيت څخه جلا شوې ده او د ايران معظم لارښود هم د دې دوو ډلو تر منځ يې پوله جلا کړې ده.
د امام او رهبرۍ له نظره د غیر اصيل او متحجر روحانيټ اصلي ځانګړنې دا دي:

===د خالص اسلام او انقلاب پر ضد فعالیت===

امام خمیني په دې عقیده دی چې تړلي او مقدس نما او پرشاتلونکي روحانيون لږ نه دي. په علميه حوزو کي ځينې وګړي شته چې د انقلاب او خالص محمدي اسلام پر ضد فعاليت لري. نن ورځ يو شمېر خلک د تقدس مآبۍ په حالت سره هغسي تېشه د دین او انقلاب پر ريښو باندي وهي چې ګواکې دوئ بله دنده نه لري.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۱ټوک، ۲۷۸-۲۷۹مخ.</ref>

ستر لارښود وفرمایل: «که په هر ګوټ او څنډو کې ځينې ملایان وميندل شي چې هغه ستر امتیاز چې اسلامي نظام مسلمانانو، مؤمنانو او روحانيونو او علماوو ته ورکړی دی، درک نه کړي او خدای مه کړه د دوئ په ویناوو کي داسي خبره وي چې خلک د دې نظام سره بد بينه کړي او يا يې په شک کي واچوي... بې له شکه د دې وګړو کړنه د اسلام او قرآن او مسلمانانو سره خيانت دی او باید د ټولنې او روحانيت له غبرګون سره مخامخ شي. <ref>د رهبرۍ وينا د تهران د واعظانو او د اسلامي تبليغات د همغږۍ شورا د غړو سره په ليده کاته کي، د زمرۍ ۱۱، ۱۳۶۸ل.</ref>

===د دنیا او دنیا غوښتونکو سره تړلي او له دښمنانو سره جوړجاړی===

امام خمیني د اسلام د متعهد عالمانو او د روحاني نمایانو ترمينځ تر ټولو ستر توپیر په دې کې ګڼلی دی چې د اسلام مبارز عالمان تل د نړۍ خوړونکو د زهرجنو غشو هدف ګرځیدلي او د پېښې لومړنۍ غشي د هغوئ پر زړونو باندي لګېدلی دی. خو روحانی نمايان د دنيا غوښتونکو زرپرستانو تر ملاتړ لاندي د باطل ترويجونکی يا د ظالمانو ثنا ويونکی او د دوې تاييدونکي دي. هغه په دې باور دی چې موږ تر اوسه يو درباري ملا يا يو وهابي عالم نه دی لیدلی چې د ظلم، شرک او کفر پر ضد او په ځانګړې توګه د تيري کونکی شوروي او د نړۍ خوره امریکا پر وړاندې درېدلی وي.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۱ټوک، ۱۲۰-۱۲۱مخ.</ref>

ستر لارښود وفرمایل: «که يوه ډله سرسپارلې درباري ملايان د دنيا د نه پاتې کېدنې وچو پروړو په تمه د ظالمانو پر دسترخوان باندي ناست او په خپلو خبرو او کړنو سره يې دوئ تاييد کړي دي، ډېرۍ عالمان او روحانيون او ځوان طالبان د عزت او پرهېزکارۍ او پاک لمنۍ په حصار کي پاتي دي او په رښتينولۍ او ځواکمنه توګه خپل د مبارزې اراده او توان يې ساتلی دی او د خلکو په زړونو کي د شيعه په روحانيت باندي عقيده يې داسي ټينګه کړې ده چې له منځه تلونکې نه ده.<ref>د رهبرۍ پيغام د حضرت امام خميني (ره) د مړينې د لومړنۍ کليزي په هکله، غبرګولۍ ۱۰، ۱۳۶۹ل.</ref>

===د لازمې پېژندنې او پوهاوي نشتوالی===

امام خمینی وفرمايل: «استکبار کله چې د روحانيت او حوزو د مطلقې تباهۍ څخه ناهیلی شو، دوې لارې يې د ګوزار لپاره غوره کړې؛ يوه يې د وېرې او زور لاره ده او بله یې د غولولو او په معاصره پېړۍ کي د نفوذ لاره ده. کله چې د وېرې او ګواښ وسله کار و نه کړ، د نفوذ لارې پیاوړې شوې. لومړنۍ او تر ټولو مهم خوځښت د سياست څخه د دين د بېلتوب شعار ورکول دی، چې له بده مرغه دغه وسله د روحانيت په ډګر کې تر هغه ځايه اغېزمن شوی دی چې په سیاست کې مداخله کول د فقيه له شان سره ضد او د سياست مدارانو په جرګه کي د هغوې داخلېدل د بهرنيانو سره په تړاو باندي تورن کيږي. په يقيني توګه ډېرۍ مجاهد روحانيان د دې نفوذ څخه ټپیان شوي دي. خيال مه کوئ چې د پرديو سره په تړاو او په بې دینۍ باندي تورنول یوازې د دښمنانو لخوا په روحانيت باندي لګېدلی دی، هیڅکله داسي نه ده بلکي د ناپوهه او تړلې روحانيت ګوزارونه د دښمنانو له ګوزارونو څخه اغېزمن تره دی.<ref>امام خمینی، سید روح‌الله، د امام صحیفه، ۲۱ ټوک، ۲۷۸مخ.</ref>

ستر رهبر وفرمايل: « متحجر او د هېواد له پېښو او له سیاسي جریانونو څخه ليرې عالمان هېڅکله د دښمنانو تر یرغل لاندي نه دي راغلي؛ بلکې کله هم د هغوئ لخوا ستايل شوي دي او فيزيکي او تبليغاتي بريدونه او حتی د ارتجاع او شاته تګ تورونه د بهرنيو اجنټانو د روڼ اندو لخوا يوازي هغو علماوو ته متوجه شوي دي چې د علم او عمل په ډګر کي د سياسي اندېښنې او نوي رواړنې په لحاظ ځلېدلي دي او د مخکښ، پر مخ تللي او خبرلرونکي په توګه پېژندل شوي دي.<ref>د رهبرۍ پيغام د حضرت امام خميني (ره) د مړينې د لومړنۍ کليزي په هکله، غبرګولۍ ۱۰، ۱۳۶۹ل. </ref>

سرچينې

سید علي خامنه‌اي

2023-02-04T08:30:36Z

Rafiei:

{{سوال}}
د آيت‌الله خامنه اي ژوند ليک او سياسي فعاليتونو ته په لنډه توګه شرح ورکړئ.
{{پایان سوال}}

سید علي خامنه‌اي د شیعيانو د تقليد د مراجعو او د ایران د اسلامي جمهوریت دوهم مشر دی. هغه د مشهد، نجف او قم په علميه حوزو کې زده کړې او تدریس ترسره کړ. د نواب صفوي سره په پېژندنه د پهلوي حکومت پر وړاندې د سیاسي مبارزې ډګر ته داخل شو او د امام خمیني په هملاري سره یې د ویناوو، د وګړيزوغونډو په جوړولو او د تفسیر، حدیث او اسلامي اندېښنې د درس ورکولو په چوکاټ کي دې مبارزې ته دوام ورکړ. هغه د پهلوي حکومت پر وړاندې د مبارزې په ترڅ کې د ساواک له خوا څو ځلې نیول شوی، زنداني ، شکنجه او جلاوطن شوی دی.

د اسلامی جمهوریت د ګوند بنسټ ایښول، د دفاع د وزارت مرستیال، د تهران امام جمعه، په اسلامی شورا کې د تهران د خلکو استازی او په دوه دوره کي ولسمشرۍ له انقلاب څخه وروسته تر ۱۳۶۸ لمريز کال پوري په سياسي ډګر کي د هغه له فعالیتونو او مقامونو څخه دی. آيت‌الله خامنه‌اي د امام خمیني له مړینې وروسته د رهبرۍ د کارپوهانو د مجلس د رایو په واسطه د ایران د اسلامي جمهوریت د مشر په توګه وټاکل شو او تر نن ورځې پورې دغه مقام په غاړه لري.

==ژوندلیک او زده کړې==

سید علي خامنه‌اي د سید جواد حسیني خامنه‌اي زوئ، د ۱۳۱۸ لمريز کال د چنګاښ په ۲۴ (د ۱۳۵۸ قمری کال د صفر ۲۸) په مشهد کې وزېږېد. له څلور کلنۍ څخه د خپل مشر ورور سید محمد سره مکتب ته ولاړ تر څو الفبا او قرآن زده کړي. بیا یې د ابتدایي زده کړو لپاره اسلامي مدرسې «دار التعليم دیانتي» ته ولاړ. په همدې وخت کې د حوزوي درسونو په زده کړو باندي بوخت او د هغه سره يوځای په لېسه کې داخل شو.

هغه د حوزوي لومړني درسونه د سليمان خان او د نواب په مدرسو کي زده کړ. استادان یي د پلار تر څنګ میرزا مدرس یزدي، شیخ هاشم قزویني، میرزا جواد آغا تهراني او شیخ رضا ایسي وو او له سید محمد هادي میلاني څخه یې د بهرنی فقه او اصول زده کړه پیل کړه. هغه په ۱۳۳۶ لمريز کال کې نجف ته ولاړ او د سید محسن حکیم، سید محمود شاهرودي، میرزا باقر زنجاني، سید یحیی یزدي او میرزا حسن بجنوردي په بهرنیو درسونو کې ګډون وکړ.

آیت‌الله خامنه‌اي له ۱۳۳۷ لمريز کال څخه تر ۱۳۴۳ کال پورې د قم په علميه حوزه کې د فقه، اصولو او فلسفې په لوړو زده کړو بوخت شو او د آيت‌الله بروجردي، امام خمیني، شیخ مرتضی حائري او علامه طباطبايي په درسونو کې یې ګډون وکړ. په ۱۳۴۳ کال کې د خپل پلار د پالنې لپار چې ړوند شوی و، مشهد ته ولاړ او خپلو زده کړو ته یې دوام ورکړ.

==سیاسي فعالیتونه==

آیت‌الله خامنه‌اي ځان د امام خمیني له فقهي، اصولي، سیاسي او انقلابي شاګردانو څخه ګڼلی دی. خو له سياسي مسايلو سره د هغه د پېژندګلوۍ لومړنۍ مخينه په مشهد کي د شهيد نواب صفوي د مبارزاتو او د هغه د سیاسي ويناګانو غونډو ته رسيږي. ښاغلی خامنه‌اي په دې باره کې ويلي دي: په هماغه وخت کې د اسلامی انقلاب د لمسونې سکروټې په ما کښې د نواب صفوی له خوا پیدا شو او په دې کې هیڅ شک نه لرم چې مرحوم نواب زمونږ په زړونو کي لومړنۍ اور بل کړ.

==د امام خمیني سره هملارې کېدل==

آيت‌الله خامنه‌اي له ۱۳۴۱ لمريز کال څخه چې په قم کې حضور درلود، کله چې د امام خميني انقلابي او اعتراضي خوځښت د محمد رضا شاه پهلوي د اسلامي ضد او آمريکايي سياستونو په وړاندي پيل شو، سياسي مبارزو ته مخ راوړ. هغه په دې دوران کي د پهلوي حکومت پر وړاندې د سیاسي فعالیت له امله څو ځله نیول شوی، شکنجه او بندي شوی دی. د لومړي ځل لپاره د ۱۳۳۸ لمريز کال د محرم په میاشت کې د امام خمیني له لورې هغه ته دنده وسپارل شوه چې د محرم په مياشت کي د روحانيونو د تبلیغاتي پروګرامونو او د شاه د امریکايي سیاستونو د افشا کولو او د ايران د اوضاعو او د قم د پېښې په اړه د هغه پيغام آيت‌الله ميلاني او د خراسان علماوو ته ورسوي.

هغه په همدې کال بیرجند ته ولاړ او د امام خمیني له پیغام سره سم د پهلوي رژیم پر ضد يې تبلیغات وکړل او په همدې خاطر د محرم په نهمه ( د ۱۳۴۲ لمريز کال د غبرګولي ۱۲) نیټه ونیول شو او په دې شرط خوشې شو چې منبر ته ولاړ نشي او تر څارنې لاندې وي. د غبرګولي په ۱۵ کي له خونړۍ پېښې وروسته یو ځل بیا ونیول شو، بندي او شکنجه شو. له دې پېښې وروسته د هغه سیاسي مبارزې و نه درېدل او په وار وار نیولی او زنداني شو:

* دوهم نیول:

د ۱۳۴۲ لمريز کال د سلواغې په میاشت کې د شاه او سپین انقلاب پر ضد د ده وینا د خلکو له لورې هرکلۍ وشو. له همدې امله هغه په شپه کي د ساواک لخوا ونیول شو او شاوخوا دوه میاشتې د قزل قلعه په زندان کې په انفرادې توګه بندي او شکنجه شو.

* دریم او څلورم نیول:

د هغه پر ويناوو سربیره د تفسیر، حدیث او اسلامي اندېښنې درسونه په مشهد او تهران کې د ځوانانو د هرکلي سره مخامخ شو. همدغه فعالیتونه د دې سبب شو چې ساواک هغه تر تعقیب لاندي ونيسي. له همدې امله په ۱۳۴۵ کال کې په تهران کې پټ اوسېدل او یو کال وروسته ونیول شو او بندي شو. علمي فعاليتونه، د غونډې جوړول، تدريس او روښانتيا يې د دې لامل شوه، چې په ۱۳۴۹ لمريز کال کې د ساواک له خوا بيا هم ونيول شي او بندي شي.

* پنځم نیول:

آيت‌الله خامنه‌اې د ساواک لخوا د خپل پنځم نیول کیدو په اړه لیکي:

«له ۱۳۴۸ کال څخه په ایران کې د وسله وال خوځښت زمينه احساس کېدل. د پخواني رژيم د دستګاوي حساسيت او سخته کړنه زما په وړاندي، چې د قراينو له لورې موندلي وو دا ډول خوځښت نه شي کېدای زما په څېر وګړو سره اړيکه و نه لري، لا ډېر شو. په ۱۳50 کال کې، زه د پنځم ځل لپاره بیا بندي شوم. په زندان کې د ساواک تاوتریخوالیو په ښکاره ډول دا ښوله چې دولت د اسلامي فکري مرکزونو ته د وسله والې مبارزې د جریانونو له یوځای کیدو څخه ډېر ویره لري او دا نشي منلای چې په مشهد او تهران کې زما فکري او تبلیغاتي فعالیتونه د دې جریانونو څخه ليري او په څنډ کي دی. له آزادۍ وروسته، د تفسیر او د ایډیالوژیو پټو ټولګیو د درسونو او ... دایره نوره هم پراخه شوه».

*شپږم نیول:

د 1350-1353 لمريز کلونو ترمنځ د مشهد په «کرامت»، «امام حسن (ع)» او «میرزا جعفر» په دريو جوماتونو کې د خامنه‌اي د تفسیر او ايډيالوژيو درسونه ترسره کېدل او په زرګونه خلک په ځانګړې توګه ځوانان او ديني زده کونکي يې دغه درې مرکزونو ته راکښل او له اسلامي افکارو سره يې آشنا کول. د هغه د نهج البلاغې درس لیکل شوي او د «نهج البلاغې څخه يوه وړانګه» تر عنوان لاندې خپرېدل او لاس په لاس ګرځېدل. دغه فعالیتونه د دې لامل شول چې ساواک د ۱۳۵۳ کال د مرغومۍ په مياشت په مشهد کې پر آيت‌الله خامنه‌اي برید وکړي اوهغه ونيسي او د هغه ډېر یادداښتونه او لیکنې ضبط کړې.

دا د ده تر ټولو سخت نيول و او د ١٣٥٤ کال تر مني پورې د پوليسو د ګډې کمېټې په زندان کې و. په دې موده کې، په خورا سختو شرایطو کې په یوه حجره کې ساتل شوی و. هغه سختۍ چې دوئ په دې توقیف کې زغملي، د ده په خپل تعبير سره، «یوازې هغه کسان درک کولای شي چې دا شرایط يې لیدلي وي».

==جلاوطنی==
پهلوي رژیم د ۱۳۵۶ لمريز کال په پای کې آيت‌الله خامنه‌اي ونیول او د دریو کلونو په موده یې ایرانشهر ته جلاوطن کړ. د ۱۳۵۷ کال په نیمایي کې د ایران د خلکو د مبارزو له اوج نيولو سره، له جلاوطنۍ څخه مشهد مقدس ته راستون شو او د پهلوي رژیم پر وړاندې د ولسي مبارزو د ليکې په سر کې ځای ونيول.

==اسلامي انقلاب==

د اسلامي انقلاب د بري په درشل کي، له پاریس څخه د امام خمیني له راستنیدو مخکې، د هغه له خوا په ایران کې د شهید مطهري، شهید بهشتي، هاشمي رفسنجاني او... په ګډون د «اسلامي انقلاب شورا» جوړه شوه، آیت‌الله خامنه‌اي د امام په فرمان سره د دې شورا په غړيتوب کي داخل شو. د امام پيغام د شهید مطهري په واسطه هغه ته ورسېد او له مشهد څخه تهران ته راغی.

آيت‌الله خامنه‌اي د اسلامی انقلاب له بریالیتوب وروسته د اسلامی انقلاب اهدافو ته د نژدی کېدو په خاطر په اسلامي فعالیتونو کې هماغسي بوخت شو:

*د ۱۳۵۷ کال د کب په میاشت کې د شهید بهشتي، شهید باهنر، رفسنجاني او... په همکارۍ د «اسلامي جمهوري ګوند» تأسیس.

* د دفاع د وزارت مرستيال،۱۳۵۸.

* د اسلامي انقلاب د سپاه پاسداران مشرۍ،۱۳۵۸.

* د تهران د جمعې د لمانځه امام، ۱۳۵۸.

* د دفاع په عالي شورا کي د امام خمينې استازيتوب، ۱۳۵۹.

*په اسلامي شورا کي د تهران د خلکو استازۍ، ۱۳۵۸.

*په سپيڅلي دفاعي جبهو کې په جنګي يونيفورم سره حضور.

*د ۱۳۶۰ لمریز کال د زمري په شپږمه د تهران په ابوذر جومات کې د منافقینو له خوا د هغه ناکامه وژنه.

*ولسمشري؛ د ایران د دوهم ولسمشر محمد علي رجايي له شهادت وروسته، ایت الله خامنه ای د ۱۳۶۰ کال د تلي په میاشت کې له شپاړسو میلیونو څخه د زیاتو رایو په ترلاسه کولو او د امام خمیني د حکم په تنفيذ سره د ایران د ولسمشرۍ په توګه وټاکل شو. همدارنګه له ۱۳۶۴ څخه تر ۱۳۶۸ کال پورې د دوهم ځل لپاره وټاکل شو.

*د فرهنګي انقلاب د شورا رياست،۱۳۶۰.

*د نظام د مصلحتي شورا رياست، ۱۳۶۶.

*د اساسي قانون د بیاکتنې د شورا مشر، ۱۳۶۸.

*رهبرۍ، چې د امام خمیني له وفات وروسته د ۱۳۶۸ کال د غبرگولۍ د میاشتې په ۱۴ نیټه د رهبرۍ د کارپوهانو د مجلس له خوا د دغه مسئولیت لپاره وټاکل شو.<ref>د رهبري د دفتر د خبر رسونې هډه.</ref>

==سرچينې==

2022-10-08T19:37:05Z

Rafiei: د "{{سوال}} د شيعه په اندېښنه کي د امامت ځايتون او اهميت څه دى؟ {{پایان سوال}} د شيعه په اندېښنه كې امامت د رسول الله (ص) له وفاته وروسته د ځايناستې او د اسلامي امت د سرپرستۍ په معنا ده او يو الهي مقام دى چې د هغه مصداقونه د خداى لخوا ټاكل کيږي. د امام اطاعت د خدای او..." تورو مخ جوړ شو

{{سوال}}
د شيعه په اندېښنه کي د امامت ځايتون او اهميت څه دى؟
{{پایان سوال}}

د شيعه په اندېښنه كې امامت د رسول الله (ص) له وفاته وروسته د ځايناستې او د اسلامي امت د سرپرستۍ په معنا ده او يو الهي مقام دى چې د هغه مصداقونه د خداى لخوا ټاكل کيږي. د امام اطاعت د خدای او د هغه د رسول د اطاعت په پرتله دی چې خدای ته د هدايت کېدلو او رسیدلو یوازینۍ لار ده. د شیعه په احادیثو کې د امام پیژندنه د خدای د پیژندنې په پرتله ده چې د مخلوقاتو او خالق ترمنځ د الهي فضل منځګړیتوب دی او امام د خدای د دین ملاتړ او ساتونکی او د اسلام د بقا لامل ګڼل کیږي.

==د امامت ځایتون==

د شیعه په عقایدو کې د امام لپاره ځینې حالتونه بيان شوي دي:

*امام، د رسول الله (ص) ځای ناستی.

*امام، د اسلامي امت ولی او سرپرست، د امت په دیني او دنیاوي چارو کې د امامت او ولایت مقام لري<ref>په امامت کي تحقيق، د ليکوالانو ډله، د رضوی اسلامي علومو د پوهنتون خپراوی، ۱۳۸۱ل، ۴۹مخ.</ref> او دا پر امت باندي د عمومي رياست او په دیني ټولنه کې له پیغمبر (ص) څخه وروسته لوړترینه منصب دی.

*د امام اطاعت واجب دی ځکه چې د امام اطاعت د خدای او د هغه د پیغمبر اطاعت دی.<ref>په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ش، ص۵۱.</ref>

==د امامت او پاچاهۍ تر منځ توپير==

د شيعه په اندېښنه کي د امامت د کارکړنې او اهميت په پاملرنې سره، امامت د پاچاهانو د حکومتونو سره بنسټيز توپيرونه لري:

*د امام اطاعت د خدای او د رسول‌الله(ص) د اطاعت په ليکه کي دی. لکه څنګه چې قرآن د نساء د سورې په ۵۹ آیت کې د اولوالامر د اطاعت په باره کې داسي ويلی دی: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الأَمْرِ مِنکمْ»<ref>په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ش، ص۹۲.</ref>

*امامت یو الهی مقام دی او د انسان له انتخاب او ټاکنو څخه بهر دی؛ يو وګړی هيڅکله د خلکو د ټاکنې يا د اهل حلّ او عقد او شورا د ټاکنې له لارې د امامت مقام ته نه رسيږي، همغسې چې يو پيغمبر دغسي دی او خداى نبي او پيغمبر ټاکي. <ref>په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ش، ص۷۸.</ref>

*د انسان د تکامل پړاو په امامت باندې د عقیدې سره پای ته رسیږي؛ قرآن کريم امامت د انساني تکامل د وروستۍ مرحلې په توګه ياد کړی دی، چې يوازې د اولوالعزم پيغمبران او هغه کسان چي د هغوئ په رتبه کي دي، هغه ته رسيږي: «وَإِذِ ابْتَلَی إِبْرَاهِیمَ رَبُّهُ بِکلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّی جَاعِلُک لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِن ذُرِّیَّتِی قَالَ لاَ یَنَالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ».<ref>بقره:۱۲۴.</ref> او ابراهیم (ع) يې په ډول ډول وسايلو سره وازمویل او هغه په ښه توګه د آزموينې څخه بريالۍ راووت، خدای ورته وفرمایل: ما تا د خلکو امام او لارښود وګرځول، ابراهيم (ع) وويل: زما له اولادنو څخه (هم امام وګرځوه) خدای وفرمايل: زما عهد ظالمانو ته نه رسېږي (او یوازې ستا له اولادونو څخه هغه ډله چې پاک او معصوم دي، دې مقام ته وړدي). د دې آيې څخه دا ګټه اخيستل کيږي چې ابراهيم (ع) ته په دې ټولو ازموينو کې له برياليتوب څخه وروسته د امامت مقام ورکول، د هغه له نبوت او رسالت د مقام څخه لوړ و.<ref>په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ش، ص۷۹.</ref>

*د خدای یوازینۍ لار؛ د قرآن په آيتونو کې د اهل بيتو (ع) د مينې په باره کې درې تعبيرونه راغلي دي چې د هغو څخه معلوميږي د امامت څخه لاروي کول خدای ته د نژدې کېدلو يوازينۍ لاره ده:

۱. د رسول الله (ص) د رسالت اجر: قرآن فرمايي: «قُل لَّا أَسْأَلُکمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّه فِی الْقُرْبَی»<ref>شوری:۲۳.</ref> ووايه: زه له تاسو څخه د خپل رسالت اجر نه غواړم، مګر زما د نژدې خپلوانو سره مينه درلودل.

۲. د اهل بیتو (ع) دوستي او مینه د امت په ګټه ده: «قُلْ ما سَالتْكُم مِّنْ اجْرٍ فهوَ لكمْ إِنْ أَجْرِیَ إِلَّا عَلَی اللَّه...» <ref>سباء:۴۷.</ref>؛ ووایه: هغه اجرت چې مي له تاسو څخه غوښتل، هغه ستاسو د ګټې لپاره دی (نه زما د ګټې لپاره) زما اجر یوازې د خدای په اوږه دی.

۳. د اهل بیتو (ع) سره مينه د خدای د لارښونې لاره: «قُلْ مَا أَسْأَلُکمْ عَلَیْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَن شَاء أَن یَتَّخِذَ إِلَی رَبِّهِ سَبِیلًا»<ref>فرقان:۵۷.</ref> زه له تاسو څخه هيڅ اجر نه غواړم، مګردا چې څوک ستاسو څخه غوښتۍ وي چې د خدای لورې ته لار وټاکي.

په لومړي آيت کې رسول الله (ص) د امامانو (ع) مينه خپل د رسالت اجر ګڼي او په دويم آيت کې يادونه ورکوي چې د دې اجر ګټه يوازې د امت لپاره ده نه زما لپاره؛ او په دريم آيت کې يې توضيح ورکړی دی چې د دې مينې «اجرت» فلسفه د تکامل او ودې او مطلق کمال په لور د حرکت يوازينۍ لاره ده. د ندبې دعا درې نوموړي آيتونه په يو ځای کې راټول کړی او دا پايله ځينې اخلي: «فکانوا هم السبیل الیک و المسلک الی رضوانک»؛ هغوی (د حق امامان) ستا د پاره لاره او ستا رضوان ته د رسېدو لاره وه. <ref>په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ل، ۸۵ مخ.</ref>

*د امام پیژندنه د خدای د پیژندنې بنسټ دی؛ امام صادق (ع) فرمايي: امام حسين (ع) يوه ورځ خپلو ملګرو ته راغی، په دې وخت کې يو چا وويل: اې د خدای د رسوله زويه! زما مور او پلار دې تر تا ځار شي! د خدای پوهېدنه او پېژندنه څه ده؟ امام (ع) وفرمايل: د خداى پوهېدنه دا ده چې د هرې زمانې خلک خپل د دوران امام او لارښود وپېژني او د هغه اطاعت او پيروي واجب وګڼي. <ref>په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ ل، ۸۵ مخ.</ref>

*امام، د فضل منځګړی (واسطه)؛ د انسان لوړهدف، کمال ته رسیدل، د غیبي نړۍ سره نښلېدل او د «خدای په اخلاق» باندي سمبالېدل دی. خدای د انسان په فطرت کې هڅه او هيلې ته ځای ورکړې ده او که د انسان هوس او شهوت خنډ نه شي، د هر انسان فطري هیله دا ده چې دې کمال ته ورسیږي. په دې لاره کې هغه څوک کولای شي د نېغې لارې دتلونکو لارښود وي چې پخپله په دې لارکي تللى او لوړ هدف ته رسېدلى وي او لازمه ده د انسانانو په منځ کې د تل لپاره داسې غوره وګړی چې د ناڅرګندې نړۍ او خدای سره نېغ په نېغه اړیکه لري، شتون ولري تر څو د ربوبی عالم او د انسانانو تر منځ د فضل او رحمت منځګړی وي. بې له امامه د انسان کمال غوښتونکی حرکت بې پايله ده او د خدایي نړۍ او د انسان په منځ کي به هيڅ تړاو نه وي. غوره شوی کس په اصطلاح کي «امام» نوميږي. امام هغه کامل انسان دی چې د الهي په ټولو حقو عقايدو باندي معتقد وي او په ټولو نيکو اخلاقو او صفتونو باندي سمبال وي او ټول هغه کمالونه چې د خدای له لورې ورکول کيږي او ممکنه ده چې په وګړو کي تحقق پيدا کړي، په هغه کې فعليت پيدا کړی وي.<ref>په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ ل، ۸۵ و ۸۶ مخ.</ref>

*د نړۍ شتون او د نورو مخلوقاتو بقا د امام (ع) شتون ته اړتیا لري، امام رضا (ع) فرمایي: «بنا یمسک السموات و الارض أن تزولا؛ زموږ د اهل بیت په وجه ده چې ځمکه او آسمانونه نه ړنګیږي.» <ref> په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ ل، ۹۰ مخ.</ref>

*امام، د امت قطب؛ امامت د خلافت د مرکزي هستې او ساتونکی، نظم ورکوونکی او د انحرافي خوځښتونو د کنټرولوونکی، په توګه په امت کې د محوريت رول لوبوي او که امامت له ټولنې څخه ليرې شي، د امت او ټولنې تکاملي حرکتونه به ګډوډې شي او په پايله کي ټولنه د تفرقي او ټوټې ټوټې کېدو سره مخامخ کيږي.امام علي (ع) فرمايي: «الامامة نظام الامة؛ امامت د امت نظام او د ثبات لامل دی».<ref>غررالحکم، ۱۲۱ مخ.</ref>

امام علی (ع) په نهج البلاغه کې د نظام معنا روښانوي او فرمایی: «مَكانُ القَيِّمِ بالأمْرِ مَكانُ النِّظامِ مِنَ الخَرَزِ، يَجْمَعُهُ و يَضُمُّهُ، فإنِ انقَطَعَ النِّظامُ تَفَرَّقَ و ذَهَبَ، ثُمَّ لَم يَجْتَمِعْ بِحَذافيرِهِ أبَدا» د امام علی (ع) په دې خبره کي، واکمن يې په «نظام» او ټولنه يې په «خرز» تشبېه کړې ده. ابن ابي الحديد د امام د وينا په شرحه کي وايي: د غاړکۍ نظام هغه سپڼسۍ دى چي هغه راټولوي او ځانګړي نظم ورته ورکوي. «خرز» د سوري لرونکو دانو په معنا ده چې د غاړکۍ يا تسبیح د جوړولو لپاره په کارول کيږي؛ له همدې امله د امام د وینا معنا په دې ډول دی: امام هغه سپنسۍ دی چې د یوې ټولنې تيت شوې دانې د یو ځانګړي نظام لاندې راولي او هغوئ ته یو د بل سره پيوند ورکوي. کله چې دا سپڼسۍ غوڅ شي، دانې خپاره واره کيږي او هر یو یوې خوا ته ځي او له هغې وروسته، هیڅکله په لومړي بڼه کي نه راټوليږي.

په دې اساس، نظام هغه جرړه ده چې خپاره واره کېدلو ته انسجام ورکوي او د يوې موخې لپاره په يوه لاره کي ګرځوي. د «نظام» د معنا په نظر کې نیولو سره، د ياد شوی روايت معنی هم به داسي وي. «امامت» هغه سپڼسۍ دی چې د اسلامي امت خپاره واره شوې دانې او د هغه مختلف اړخونه منسجموي او یو د بل سره نښلوي، په یوه لاره کي د يوې موخې لپاره چې تکامل او نېکمرغۍ ده، ځای پر ځاي کوي او د دې سپڼسۍ په غوڅېدو سره، مسلمانان د تفرقې او خپاره واره کېدو او يو ه له بل د جلا کېدو سره مخامخ کيږي او هره ډله د اسلام يو اړخ نيسي او اسلامي ټولنه د اسلام څخه خالي کيږي.<ref>په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ ل، ۹۸ مخ.</ref>

*د امام نه پیژندل د ګمراهۍ لامل دی: امام صادق (ع) فرمایي: ځمکه نه آبادیږي او نه اصلاح کیږي مګر د امام د شتون په واسطه او هر څوک چې مړ شي او خپل امام و نه پېژني د جهالت په مړينه مړ شوی دی؛ او تر هغه وخته چې له تاسو څخه هر یو سا کاږئ، د هر شی څخه زیات، د امام پېژندنې ته اړتيا لرئ ترڅو په دې حالت کي ووایاست چې ښه کار مو کړی دی.<ref>په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ ل، ۹۸ مخ.</ref>

*د امامت په نظام کې د توحيد ځلېدل؛ لکه څنګه چې پیغمبر د یو کامل او وړ انسان په توګه د خدای د نيابت او خلافت له لارې د ټولنې حاکم دی، له پیغمبر (ص) څخه وروسته امام حاکم دی، نو د امامت او ولایت نظام باید د خدای لخوا نافذ شي تر څو شرعي حکومت او د هغه د اوامرو څخه اطاعت واجب وي. د امامت په همدې نظام کي دی چې د توحيد عقيده څرګندېږي او په دغه توحيدې امتياز سره، يو واحد امت، يو واحد قانون او يو واحد نړيوال او تل نوی او پرمختللی حکومت رامنځته کوي.<ref>په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ ل، ۹۴ مخ.</ref>

*د امام شتون، د اسلام د بقا لامل؛ د دې چارې اثباتول په څو شیانو پورې اړه لري:
۱. انسان د تکامل لپاره مختار خلق شوی دی. له بلې خوا، عقل او حس او د انسان نورې ادراکي قواوي د سعادت او شقاوت د سمې پېژندنې لپاره بس نه دی؛ نو له همدې امله د خدای حکمت داسي اقتضا لري چې بله لاره (وحی) د انسان په اختيار کي کښېږدي تر څو د دنيا او آخرت په نېکمرغيو باندي پوه شي. او که نه د موخې او غرض ماتېدل منځ ته راځي.

۲. د رسول الله (ص) په نبوت سره د نبوت نظام پای ته رسېدلی دی او د اسلام دين د ادیانو ختم کوونکی دی. له بلې خوا د نبوت ختمېدل هغه وخت سم دی چې د اسلام دین د نړۍ تر پایه پورې د ټولو خلکو اړتیاوې پوره کړي او د هغه دین تحریف هم نشي.

۳. ممکنه ده چې ځينې وګړې په غرضناکه يا د ناپوهۍ په توګه د دین څخه یو څه کم کړي یا په هغه کې یو څه د بدعت په نامه اضافه کړي، نو له دې کبله باید یو داسې ساتونکی شتون ولري چې په ټول دین باندي پوه وي او وکولای شي د دين له پولو څخه دفاع وکړي او د ناپوهو يا مغرضو کسانو د تصرف او نفوذ مخنيوۍ وکړي. له همدې ځایه ده چې د امامت او ولايت اهميت په ښه توګه څرګنديږي او د هغه په نشتوالي کي د دين څخه څه شی نه پاته کيږي.<ref> په امامت کي تحقيق، ۱۳۸۱ ل، ۹۵ و ۹۶ مخ.</ref> د هغه څه په پاملرنې سره چې بيان شو امامت د شيعه په مکتب کي د ډيرو عالمانو د نظر سره سم، د مذهب د اصولو څخه ګڼل شوی دی او په هغه باندي د اعتقاد نشتون، د شیعه د مکتب او مذهب څخه د بهر وتلو سبب ګرځي.

==د ډېرې مطالعی لپاره==

۱. په امامت کي تحقيق، د ليکوالانو ډله.

۲. د اهل بيت (ع) ديني مرجعیت او د شبهاتو ځواب، علی اصغر رضوانی، خپرندوی: د جمکران د سپېڅلی جومات خپراوي، ۱۳۸۵.

۳. اهل بیت په قرآن او حدیث کي، محمدی ری شهری، ژباړه: حمید رضا شیخی او حمید رضا آژیر، ۱۳۸۳.

۴. د پاکو امامانو څېره د اخبارو په هينداره کي، سید عبدالاحد رضوی تویسرکانی، قمُ د قدس چاپ، ۱۳۸۳.

==سرچينې==

د شيعه امامانو ماتم پر امام حسين (ع)

2022-10-08T14:26:27Z

Rafiei:

{{سوال}}
آیا د شيعه امامانو (ع) د محرم په شپو او ورځو کي د امام حسين (ع) لپاره د ماتم غونډې يې ترسره کول؟
{{پایان سوال}}

د شيعه تاريخې او روايي سرچيڼې، د امامانو ماتمونه د امام حسين (ع) لپاره یاد کړي دي. د امام حسين (ع) ماتم د اهل بيت (ع) په واسطه په مختلفو مناسبتونو کي ترسره کېدل خو د محرم په مياشت کي د ماتم غونډې هره ورځ ترسره کېدل او ځينې لکه امام سجاد (ع) تورې جامې يې هم اغوستل.<ref>تور پوښې د وړانګي د امامانو په ماتم کي، علی ابوالحسنی، منذر، ۱۲۷ و ۱۲۸ مخونه، قم، ليکونکۍ، لومړۍ چاپ، ۱۳۷۵ل. د ډېر خبرتيا لپاره وګورې: مناقب ابن شهرآشوب، ۴ټوک، ۱۶۶مخ؛ بحار الانوار، ۶ټوک، ۲۰۵مخ.</ref>

امام سجاد (ع) تل یې دا ويل چې «يعقوپ پيغمبر دوولس زامن يې درلود، يو يې خدای ځينې يووړ، سترګې يې د ډېرې ژړا له کبله سپينې او ړندې شوې، ... اما ما په خپلو دوو سترګو وليدل چې پلارمي، وروڼه مي او ... ټوله زما تر څنګ ووژل شول؛ څنګه به زما غمجنتيا پای ته ورسيږي؟» <ref>شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ل، ۲ټوک، ۵۱۸–۵۱۹مخ.</ref>

==د امام سجاد (ع) ماتم==

امام سجاد (ع) د خپل پلار امام حسین (ع) د شهادت په وخت کي په کربلا کي حاضر و. د سرچينو پر بنسټ، هغه خپل پاته عمر د خپل پلار په ماتم کي و او د کربلا پر شهيدانو يې ژړل. <ref>تاریخ النیاحه علی الامام الشهید الحسین بن علی(ع)، السید صالح الشهرستانی، تحقیق و اعداد، الشیخ نبیل رضا علوان، ۱۱۸مخ، بیروت، دارالزهراء، لومړۍ چاپ، ۱۴۱۹ق؛ مناقب ابن شهرآشوب، ۴ټوک، ۱۶۶مخ.</ref>

امام صادق (ع) د امام سجاد (ع) په باره کي وويل چې هغه څلوېښت کاله پر خپل پلار باندي وژړل. هغه روژه نيول او کله چې د روژه ماتي وخت رارسېدل اود هغه لپاره يې خواړه راوړل دا یې ويل: د رسول الله زوئ وږۍ شهيد شو، د رسول الله زوئ تږۍ شهيد شو، او همدغسي يې دا خبره تکرارول او ژړل يې.<ref>المجالس السنیّه، سید محسن امین، بیروت، دارالتعارف، شپږم چاپ، ۱۳۹۸ ق، ۱ټوک، ۱۵۵مخ.</ref>

==د امام باقر (ع) ماتم==

ابن قولویه د کامل الزیارات په کتاب کي رانقل کړی دی چې امام باقر(ع) د عاشورا په ورځ د امام حسين (ع) لپاره پر ماتم باندي امر وکړ او د ماتم غونډه يې تر سره کړه او... . <ref>تاریخ النیاحه علی الامام الشهید الحسین بن علی(ع)، ۱۲۰مخ، المجالس السنیه، ۵ ټوک، ۱۲۳مخ.</ref>

==د امام صادق (ع) ماتم==

د امام صادق (ع) د ماتم په باره کي ډېر روايتونه راغلې دي چې د شاعرانو څخه يې غوښتل د هغه د نيکه لپاره د ماتم شعرونه ووايې او هغوئ يې پر دې کار باندي تشويقول. د امام کورنۍ د پردې تر شا د شاعرانو د ماتم شعرونو ته يې غوږ نيول او ژړل يې. <ref>تاریخ سیدالشهدا، عباس صفائی حائری، ۵۶۶مخ، قم، د جمکران د نقدس جومات خپرندوی، لومړۍ چاپ، ۱۳۷۹ل. بحارالانوار، ۶ټوک، ۲۰۵مخ.</ref>

د دې روايتونو په يو روايت کي رانقل شوی دی چې امام صادق (ع) يو سړي ته وويل شعر ورته ووايي. کله چې يې شعر وويل امام وفرمايل: زما منظور دغسي شعر نه دی، بلکي غواړم هغسي شعرونه راته ووایاست چې د امام حسين (ع) پر هديره باندي يې واياست. هغه سړۍ د امام حسين(ع) په باره کي شعر وويل ولې د امام د ژړا له ليدلو څخه وروسته د شعر د ويلو نه ډډه وکړ. امام هغه ته وويل چې خپل شعر ته ادامه ورکړي. <ref>ابن قولويه‏، كامل الزيارات‏، ۱۳۵۶ل، ۱۰۵- ۱۰۶مخونه.</ref>

==د امام موسی کاظم (ع) ماتم==

امام رضا (ع) رانقل کړی دی چې د محرم د رارسېدو سره زما پلار هيڅکله د خندا او مسکا په حالت نه ليدل کېدل او د محرم په اولو لسو ورځو کي همداشان و، تر هغه چې د محرم لسم او د عاشورا ورځ رارسېدل او دغه ورځ د هغه د مصيبت، غم او د ژړا ورځ و او ويل يې: عاشورا هغه ورځ دی چې زما نيکه يې پکي شهيد کړل. <ref>أمالی صدوق، ۲ټوک، ۱۱۱مخ.</ref>

==د امام رضا (ع) ماتم==

دعبل خزاعی رانقل کړی دی چې د محرم په اول کي امام رضا (ع) حضور ته ولاړم. هغه په دې حال کي چې اصحاب يې د هغه پر چاپېريال ناست وو، کله چې يې زه ولیدم ويې ويل: آفرين دي وي پر تا باندي دعبله، آفرين پر هغه څوک چې ژبه يې زموږ یاري کوي. بيا امام يوه پرده د خپلو يارانو او د خپل اهل بیت تر منځ و ځوړول او خپله کورنۍ د پردې ترشا کښېنول تر څو د حسين (ع) په مصيبت کي وژاړي. او وروسته يې دعبل ته وويل د ماتم شعر ولولي.<ref>بحارالانوار، ۴۰ټوک، ۲۵۷مخ.</ref>

==د نورو څلورو امامانو په زمانه کي ماتم==

د امام جواد(ع) څخه د امام زمان (دوو لسم امام) تر زمانې پوري ماتم کله ډېرښت او کله کمښت درلود؛ د بېلګې لپاره د امام جواد (ع) په زمانه کي د شيعيانو لپاره د ماتم امکان شتون درلود او دا حالت د عباسي خلیفه معتصم تر زمانی پوري دوام درلود. اما د هغه څخه وروسته د نزولي او کمښت حالت يې وموندل او شيعيان د ماتم او د حسيني شعائرو د ژوندي کولو لپاره تر فشار او تنګسې لاندې وګرځېدل.<ref>بحارالانوار، ۴۰ ټوک، ۱۳۶ و ۱۳۷مخونه.</ref>

==سرچينې==

[[fa:عزاداری امامان شیعه بر امام حسین(ع)]]
[[ar:اقامة عزاء أئمة الشيعة علی الإمام الحسين (ع)]]