Dr.moh په ۱۲:۱۹, ۱۹ اپرېل ۲۰۲۵

2025-04-19T12:19:18Z

@@ ۱ کرښه: / ۱ کرښه: @@
 {{سوال}}
 د دین فروع څه شی دی؟
 {{پایان سوال}}
 '''د دین فروع''' [[لمونځ]]، [[روژه]]، [[حج]]، [[جهاد]]، [[خمس]]، [[زکات]]، [[په ښه کار امر کول]]، [[له ناروا کار نه منع کول]]، [[د نیکمرغو سره مینه]] (تولي)، او [[د بدمرغو څخه لاس اخستل]] (تبری) دي. په اسلامي فرهنگ کې د عبادتي عملونو او چلند یوه مهمه برخه د "دین فروع" په نوم پیژندل کیږي.
@@ ۴۴ کرښه: / ۴۲ کرښه: @@
 == منابع ==
 {{پانویس|۲}}
 [[fa:فروع دین]]
 [[ar:فروع الدين]]

Dr.moh: د "{{شروع متن}} {{سوال}} د دین فروع څه شی دی؟ {{پایان سوال}} {{پاسخ}} '''د دین فروع''' لمونځ، روژه، حج، جهاد، خمس، زکات، په ښه کار امر کول، له ناروا کار نه منع کول، د نیکمرغو سره مینه (تولي)، او د بدمرغو څخه لاس اخستل (تبری) دي. په اسلامي فرهنگ کې د عبا..." تورو مخ جوړ شو

2025-02-28T23:39:14Z

د "{{شروع متن}} {{سوال}} د دین فروع څه شی دی؟ {{پایان سوال}} {{پاسخ}} '''د دین فروع''' لمونځ، روژه، حج، جهاد، خمس، زکات، په ښه کار امر کول، له ناروا کار نه منع کول، د نیکمرغو سره مینه (تولي)، او د بدمرغو څخه لاس اخستل (تبری) دي. په اسلامي فرهنگ کې د عبا..." تورو مخ جوړ شو

نوی مخ

{{شروع متن}}
{{سوال}}
د دین فروع څه شی دی؟
{{پایان سوال}}
{{پاسخ}}
'''د دین فروع''' [[لمونځ]]، [[روژه]]، [[حج]]، [[جهاد]]، [[خمس]]، [[زکات]]، [[په ښه کار امر کول]]، [[له ناروا کار نه منع کول]]، [[د نیکمرغو سره مینه]] (تولي)، او [[د بدمرغو څخه لاس اخستل]] (تبری) دي. په اسلامي فرهنگ کې د عبادتي عملونو او چلند یوه مهمه برخه د "دین فروع" په نوم پیژندل کیږي.

د دین فروع د اسلامي دین په عملي اړخونو ته پاملرنه کوي. د دین په فروعو پابندي هم د دین دی اصولو په څیر لازمي ده.

== موقعیت ==
د دین فروع هغه دندې او عبادات دي چې مقدس قانون جوړونکي (شارع) د مکلفینو (شرعي مسئول) لپاره د عمل او چلند په برخه کې وضع او تشریع کړي دي.<ref>فرهنگ فقه فارسی، زیربند نظر محمود هاشمی شاهرودی، قم، مؤسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی، ۱۳۸۷ش، ج۵، مخ ۶۷۹.</ref> د دین په فروعو پابندي هم د دین دی اصولو په څیر لازمي ده. د دین فروع د عملي دندو او مسئولیتونو یوه ټولګه ده چې [[پیغمبر(ص)]] د انسانانو د دنیوي او اخروي سعادت لپاره د وحي څخه اخيستي او ابلاغ کړي دي. ځینې د دین فروع د انسان او خداي ترمنځ اړیکه د قوانینو او احکامو په قالب کې بیانوي او د هغه لپاره دندې ټاکي؛ لکه لمونځ، روژه او حج. نور یې هغه دندې چې انسانان یې یو د بل په وړاندې لري، تنظیموي او انساني اړیکې سمونې ورکوي؛ لکه جهاد، خمس او بیع (پېرل او خرڅول).<ref>خطیبی کوشکک، محمد او همکاران، فرهنگ شیعه، قم، زمزم هدایت، ۱۳۸۶ش، مخ ۳۵۹.</ref>

په اسلامي فرهنگ کې د عبادتي عملونو او چلند یوه مهمه برخه د "دین فروع" په نوم پیژندل کیږي. د دین فروع د اسلامي دین عملي اړخونو ته پام دی. په امامي شیعه کې د تعلیماتو په رایجو ډولونو کې د دې فروعو په شمیر کې [[لمونځ]]، [[روژه]]، [[زکات]]، [[خمس]]، [[حج]]، [[جهاد]]، [[په ښه کار امر کول]]، [[له ناروا کار نه منع کول]]، د نیکمرغو سره مینه ([[تولي]])، او د بدمرغو څخه لاس اخستل ([[تبری]]) شامل دي. خو د [[اهل سنت]] مذاهبو کې ځینې د دې فروع دومره پراختیا نه ده موندلې او په هغو ټینګار نه دی شوی.<ref>جمعی از نویسندگان، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۸، د لاندې مدخل «اسلام».</ref>

== د فروع دین مصاديق ==
=== لمونځ ===
د اسلام په دین کې، د هر مکلف (شرعي مسئول) فرد لپاره لومړنی او مهم عبادي دنده [[لمونځ]] ادا کول دي چې په ورځ کې ۵ ځلې د مسلمان د ایمان او عقیدې یادونه او د نړۍ د مبدأ (خداي) سره د اړیکې لپاره د داخلي او معنوي قوتونو د برابرولو وسیله ګڼل کیږي.<ref>جمعی از نویسندگان، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۸، د لاندې مدخل «اسلام».</ref>

=== روژه ===
[[روژه]] د اسلامي عباداتو څخه یوه ده چې په هغه کې د خداي سره د نږدې کیدو لپاره د ځینو کارونو څخه لکه خوړل او څښل د صبح له اذان څخه تر ماښام پورې ځان ساتل کیږي. د پښتو لغت د عربي "صوم" او "صیام" سره معادل دی چې معنا یې د خوړلو، څښلو، او جنسي اړیکو څخه ځان ساتل دی. روژه نیول د روح پاکولو او نفس تهذیب لپاره په ګڼو پخوانیو ادیانو او آیینونو لکه مایا، هندو، بودا، جین او مانویت کې رایج وو. په اسلام کې روژه د مهمو عباداتو څخه ده او په احادیثو کې د اسلامي دین د پنځو بنسټونو څخه یو بلل شوی ده. په احادیثو کې د روژې (په ځانګړي ډول د رمضان میاشتې) لپاره د مادي او معنوي فضیلتونو او اثرونو څخه یادونه شوې ده، لکه د اعمالو منل، د دعا قبولول، ګناهونه بخښل، د جنت او اخروي نعمتونو استحقاق او د آخرت له عذاب څخه خلاصون (د اور څخه ساتنه) چې د خداي ځانګړی پام روژدار ته ښیي. د روژدار خوب، عبادت او هغه ته ساه اخیستل د خداي ستاینې او روژه د بدن زکات بلل شوی دی.<ref>حسینی آهق، مریم، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، ۱۳۹۴ش، ج۲۰، د لاندې مدخل «روزه».</ref>

=== حج ===
د اسلامي متونو او سرچینو، په ځانګړي ډول فقهي سرچینو کې، حج په دې معنا دی چې د [[بیت الله الحرام]] (مکې) په لور د ځانګړو عباداتو او اعمالو د ادا کولو لپاره په ټاکلي وخت کې سفر کول. د ځینو فقهاوو په تعبیر، فقهي اصطلاح کې حج هغه ټول اعمال ښیي چې په مکې کې ځانګړو ځایونو کې ترسره کیږي. د حج د عباداتو ټولې کړنې ته "مناسک حج" وایی. په قرآن کې د حج په اړه ګڼې آیاتې شته او [[حج]] د مستطیع (قدرت لرونکو) اشخاصو یوه دنده، د اسلام د لویو شعائر او د درناوي وړ عمل په توګه یاد شوی دی.<ref>حسینی آهق، مریم، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۲، د لاندې مدخل «حج».</ref>

=== زکات ===
په [[قرآن کریم]] کې، د اسلامي دین د لومړنیو حکمونو څخه یو د ی. په ګڼو ځایونو کې د لمونځ د قایمولو سره سره د زکات د ورکولو امر هم شوی دی. زکات، لکه څنګه چې د هغه لغوي معنا (پاکول/تزکیه) او قرآني اشارې ښیي، یوازې یو مالي ورکړه نه ده بلکې د باطني پاکۍ او تزکیې یوه بڼه ده. همدا لامل دی چې په قرآني آیاتو کې [[زکات]] د نورو عباداتو په څیر ګڼل شوی چې د نیت او د تقرب قصد یې د صحت شرط دی. سره له دې، زکات د فردي عبادت څخه علاوه، ټولنیز اړخ هم لري او د شتمنۍ د عادلانه وېش او د مسلمانانو په عامه چارو کې د پیسو د مصرف لپاره یوه لاره بلل کیږي.<ref>جمعی از نویسندگان، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۸، د لاندې مدخل «اسلام».</ref>

=== خمس ===
په قرآن کریم کې د [[خمس]] په اړه خبره شوې ده چې د غنایم (جنگي غنايمو) سره تړاو لري. په د [[اهل سنت]] فقه کې دا مالیه یوازې د [[جنګي غنایمو]] او څو نورو محدودو مواردو په پنځمه برخه پورې محدوده ده. په مقابل کې، په [[امامیه]] فقه کې د آیت کې یاد شوي غنیمت د ګڼو روايتي سرچینو پر بنسټ پراختیا موندلې ده او ګڼ موضوعات پکې شامل دي. د دې موضوعاتو تر ټولو مهم "د کسب ګټه" ده چې خمس یې په ټولو وختونو او ځایونو کې د یوې عمومي مالیاې په توګه مطرح کړی او د خلکو په روزمره ژوند کې یې جاري کړی دی؛ په دې معنا چې هر مکلف باید د خپل کسب څخه ترلاسه شوې عاید په یو مالي کال کې محاسبه کړي او د کالني مصرف څخه څه اضافه پاتې شي، د هغې پنځمه برخه په خمس په توګه ورکړي.<ref>جمعی از نویسندگان، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۸، د لاندې مدخل «اسلام».</ref>

=== جهاد ===
[[جهاد]]، د خداي په لاره کې مشروع جنګ دی او د اسلامي فقه د ابوابو (بابونو) څخه یو عنوان دی. په دیني متونو کې د دې لغت مهم اصطلاحي مفهوم، د عامه کارونې سره سم، د یو ځانګړي هڅې بڼه ده چې معنا یې د خداي په لاره کې د خپل ځان، مال او نورو شیانو سره د اسلام د خپراوي یا د هغه د دفاع لپاره مبارزه کول دي.<ref>صرّامی، سیف‌اللّه، او سعید عدالت‌نژاد، دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱۱، د لاندې مدخل «جهاد».</ref>

=== امر به معروف او نهی له منکر ===
په نیکۍ امر کول او له بدۍ منع کول دوه اصطلاحات دي چې د الهي کلام په پخوانیو تفسیرونو کې د حضرت محمد صلی الله علیه و آله او د اسلام د دین اطاعت کولو امر کولو او په خدای باندې د کفر منع کولو او د خدای د [[رسول صلی الله علیه و آله]] او د هغه د دین څخه انکار کولو په توګه تشریح شوي دي. دا ویل کیدی شي چې د حق امر کول د هغه څه د درک کولو لپاره یو عمل دی چې د مذهب او مذهبي دودونو له مخې پیژندل شوي او د منلو وړ دي، او د هغه څه منع کول چې غلط دي د هغه څه د له منځه وړلو لپاره غبرګون دی چې نا اشنا او د نه منلو وړ دي.<ref>جابری‌زاده، عبدالامیر، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۰، د لاندې مدخل «امر به معروف و نهی از منکر».</ref>

=== تولي او تبری ===
د "[[تولي]]" (د خداي د ملګرو او د عدالت د ملاتړو سره مینه) او "[[تبری]]" (د ظالمانو او د خداي د دښمنانو څخه بیزارۍ) دوه مهم اصول دي چې ډیر ارزښت لري او د عدالت ملاتړي د ظالمانو پر ضد متحدوي او ظلم له ټولنې څخه ویشي.<ref>«مفهوم تولّی و تبرّی»، د آیت‌الله مکارم شیرازی د دفتر اطلاع‌رسانی ویب‌سایټ، خپرونه: ۲۱ نومبر ۱۴۰۲ش.</ref> تبری معنا دا ده چې د خداي د ملګرو سره دوستي او د هغه د دښمنانو سره بیزارۍ ټینګه کول.<ref>«تولّی و تبرّی»، د استاد شهید مرتضی مطهری جامع ویب‌سایټ، خپرونه: ۲۱ نومبر ۱۴۰۲ش.</ref> تولي او تبری په قرآن کریم کې په ګڼو آیاتو کې کارول شوي دي او له هغه ځایه د فقه او کلام په برخه کې شامل شوي دي. په دې آیاتو کې د [[شیطان]]، کافرانو، غیرمؤمنانو، هغو ته چې د خداي غضب لاندې دي، او هغو څخه چې پر دین مؤمنانو سره جنګيږي، څخه نهی شوې ده او د خداي، پیغمبر (ص) او مؤمنانو سره د مینې توصیه شوې ده.<ref>جابری، امیر، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۶، د لاندې مدخل «تولا و تبرا».</ref>

== ورته لیکنې ==
* [[د دین اصول]]
* [[د اصول دین او فروع دین تر مینځ فرق]]

== منابع ==
{{پانویس|۲}}
{{شاخه
| شاخه اصلی =کلام
|شاخه فرعی۱ =
|شاخه فرعی۲ =
|شاخه فرعی۳ =
}}
{{تکمیل مقاله
| شناسه =شد
| تیترها =شد
| ویرایش =شد
| لینک‌دهی =شد
| ناوبری =
| نمایه =
| تغییر مسیر =شد
| ارجاعات =
| بازبینی =
| تکمیل =
| اولویت =ج
| کیفیت =ب
}}
{{پایان متن}}
[[fa:فروع دین]]
[[ar:فروع الدين]]
[[ms:Furu'uddin]]
[[ru:Фуру’ ад-Дин (Ветви религии)]]
[[bn:ফুরুয়ে দ্বীন (ধর্মের শাখাসমূহ)]]
[[es:Los Ramas de la Religión (Furūʿ al-Dīn)]]

د دین فروع - د مخکتنو پېښليک

Dr.moh په ۱۲:۱۹, ۱۹ اپرېل ۲۰۲۵