په سوره احزاب ۷۲ آیت کې د انسان لخوا د الهي امانت منل

1. REDIRECT الگو:پاسخ

سؤال

په سوره احزاب ۷۲ آیت کې د الهي امانت څخه څه مطلب دی؟

امانت د مفسرینو په تعبیرونو کې په لاندې ډول تعریف شوې ده: کمال، د تکامل وړتیا، اطاعت او له هرڅه څخه جلا کېدل او فنای فی الله.

درگاه‌ها

100px|link=درگاه:قرآن|centerرده:درگاه قرآن

د امانت د وړاندې کولو معنی

مفسرینو د ﴿إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَیْنَ أَنْ یَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنْسَانُ إِنَّهُ کَانَ ظَلُومًا جَهُولًا﴾(احزاب) آیت په اړه د اسمانونو، ځمکې او غرونو ته د خدای د امانت د وړاندې کولو په اړه بېلابېل نظرونه وړاندې کړي دي:

• «وړاندې کول» د هغې مجازي معنی ده. آیت یوازې یو تمثیل او په یو ډول د حال بیان دی. د آیت مطلب دا دی چې که موږ وړاندې کړی وای او هغوی شعور درلودای، نو د امانت د عظمت او سختۍ له امله به یې نه منله.

• د خدای امانت د اسمانونو، ځمکې او غرونو څخه دروند دی او دا یې د پورته کولو توان نلري. علامه طباطبایي هم دې قول ته نږدې خبرې لري.
• ځینې کسان لکه ابوعلي جبّائي چې د معتزله له پوهانو څخه و، په دې باور دي چې وړاندې کول په ریښتینې معنی دي او مطلب یې دا دی چې امانت د اسمانونو، ځمکې او غرونو اهل ته وړاندې شو او یوازې انسان هغه ومنله.
• ډیری مفسرین چې د عرفاني مکتبونو پیروان وو، په دې باور دي چې «وړاندې کول» په ریښتینې معنی دي او څرنګه چې د قرآن په نظر، ټول هستي شعور لري، نو د خدای او د عالم د موجوداتو ترمنځ خبرې اترې هیڅ بعد نلري. دا آیت هم د خدای او اسمان او ځمکې ترمنځ د یو ډول ریښتینې مخاطبې ښکارندویي کوي، البته د هغوی سره په مناسبه ژبه.

د امانت معنی

علامه طباطبایي د امانت څخه مطلب هغه کمال بولي چې د سمو عقایدو، صالحو اعمالو او د کمال لارې په سلوک سره ترلاسه کیږي. هغه په دې باور دی چې په دې کمال کې، هیڅ موجود نه اسمان او نه ځمکه او نه نور، د انسان شریک ندي. او خدای هغه د ځان لپاره خالص کړی دی.

په تفسیر نمونه کې الهي امانت د تکامل وړتیا او د کامل انسان مقام، د ارادې او اختیار سره یوځای بلل شوی دی. ځینې د خدای له امانت څخه اطاعت بللی او ملاصدرا، امانت له هرڅه څخه جلا کېدل او فنای فی الله بللی دی.

له ابن‌مسعود څخه چې د پیغمبر صحابي و، روایت شوی چې امانت پنځه وخته لمونځ په خپل وخت ادا کول، د مال زکات ورکول، د رمضان میاشتې روژه نیول او حج کول او رښتینې خبرې کول او نور دي.

د امانت په پورته کولو کې د انسان استعداد

د الهي امانت په غاړه اخیستلو کې د انسان استعداد او وړتیا پر نورو موجوداتو د انسان ترټولو لویه او مهمه برتري ده. انسان د هغه استعداد په پام کې نیولو سره چې په وجود کې یې پټ دی، د الهي امانت منلو ته چمتو بلل شوی دی. علامه طباطبایي په دې باور دی چې که الهي ولایت د اسمانونو او ځمکې له وضعیت سره پرتله کړو، نو پوهیږو چې دا د دې امانت د پورته کولو توان نلري او یوازې انسان کولی شي هغه پورته کړي. هغه په دې باور دی چې د اسمانونو او ځمکې د انکار او د انسان لخوا د هغې منلو معنی دا ده چې په انسان کې داسې استعداد او وړتیا شتون لري چې په اسمانونو او ځمکه کې نشته.